Catechiseren doe je bij kunstlicht, zei dr. R.H.Bremmer ooit. Dat was wel in de tijd voor de invoering van de zomertijd. Anders werd het zogenaamde seizoen wel heel kort. In veel plaatsen op het platteland was het overigens nog korter: catechisaties werden gegeven tussen dankdag en biddag. Daartussen was de werkkracht van je kinderen gewoon nodig op het land en in de schuur. Er lag een verband tussen het seizoen voor kerkelijk werk en het seizoen op het land. En dat heeft iets moois. Overigens vonden ook onze lange zomervakanties hun oorsprong in de noodzaak dat zelfs kinderen tot twaalf jaar bijsprongen op het land. Ook kleine handjes waren nodig.

Seizoenswerk
Langzamerhand lopen ook de zomervakanties weer af. In de kerkblaadjes die ik volg, gaat het niet alleen meer over de noodzakelijke roosters voor de invulling van een kerkdienst ( wat zijn daar overigens veel mensen bij betrokken), maar lees je ook al de nodige berichten over de start van het nieuwe seizoen. In veel gemeenten is er een startzondag met allerlei activiteiten en, naar we hopen, stimulerende kerkdiensten. Voor de vakantie werd er kort gediscussieerd in de pers of het werk in de kerk gewoon niet door moet lopen in de zomervakantie. Waarom zou je daar al die kostbare weken mee moeten stoppen? Voor veel mensen is het, in tegenstelling tot wie in de landbouw werkzaam is, immers een heel rustige tijd: veel collega’s zijn ook op vakantie en je behartigt de lopende zaken op je kantoor. De hectiek van de nieuwe plannen en de ideeën voor 2017 komen vanaf september weer in volle hevigheid op je af. Dus waarom het niet beter verdelen? Meer kerkenwerk in de zomer! Het leven voor de meeste mensen is veranderd en wordt niet meer geregeerd door de seizoenen.

Anders bezig
Als ik dan kennis neem van waar kerken mee bezig zijn, valt op dat het werk binnen de kerk zeker niet stil ligt. Maar het is anders gericht. Je hoort van vakantiebijbelscholen, kerken die meewerken aan Athletes in Action, aan weken vol activiteiten van Sonrise en andere evangelisatie-activiteiten. Niet te vergeten: het werk van E&R, die al jaren bezig zijn in de zomer. Er zijn gemeenten die kortlopende projecten organiseren, bijvoorbeeld voor catechisanten om sommige onderwerpen nog eens uit te diepen. Er zijn kerkenraden die juist de rustige tijd gebruiken voor studiedagen en bezinning op het komende seizoen. En natuurlijk gaat het ‘gewone’ van zondagse kerkdiensten en pastoraat door, al zijn er ook veel gemeenten die de diensten maar combineren omdat er zoveel mensen even weg zijn. Het is zeker niet zo dat de zomer een tijd van nietsdoen en afwachten is. Maar het soort activiteiten kenmerkt zich wel door hun eigen karakter: projecten die een korte duur hebben.

Alles heeft zijn tijd
Vanuit de Bijbel gezien, is het ook goed dat alles zijn eigen tijd heeft. Bekend is de tekst uit Prediker dat er overal een tijd voor is. (Prediker 3) En in Jesaja 28 is een prachtig gedeelte te vinden over de landbouw van die tijd, waarin de ordening van het seizoen en van het werk een rol speelt, met verwijzing naar God die alles met wijsheid heeft gemaakt. Het ritme van de seizoenen, van de afwisseling van arbeid en rust, herinnert eraan dat het ook in de kerk niet om een volcontinubedrijf gaat, al ben je wel 24/7 christen. Maar dat is wat anders. Dat betekent dat je van God ook ‘godzalig mag luieren’. Een uitdrukking die van Luther afkomstig zou zijn. Dus ook als je gewoon van je vakantie geniet, of lekker in de tuin zit met een drankje, ben je kind van God en van Hem mag het. Daar is niets mis mee. Je hoeft dat niet onmiddellijk te vullen met iets religieus als stille tijd: stil zijn voor God en naar Hem luisteren is nog iets anders dan gewoon stil zijn en bijvoorbeeld naar een mooi stuk muziek luisteren. Voor het verhaal van het kerkelijk seizoenswerk gaat het om het ritme van bezig zijn en rust

Geen hersenspoeling
Daar komt nog iets anders bij. Vaak hoor je het verwijt dat kinderen in de kerk maar gehersenspoeld worden. Ze horen niets anders dan het verhaal van pa en moe en krijgen niet de kans om van andere misschien ook wel spannende ideeën kennis te nemen. Dat heeft iets betrekkelijks: iedereen, gelovig of niet, voedt zijn kinderen op met de ideeën die hij of zij belangrijk vindt. Alleen al door je eigen manier van leven. Nu is hersenspoeling in deze situatie ook een wat slordig gebruik van het woord. Het wordt met name gebruikt als het gaat om secten. Je krijgt dan een herprogrammering van je gedachten. En er is daarbij geen kans om erover na te denken. Indoctrinatie wordt in dit verband daarom ook wel gebruikt.
In dat licht vind ik het belangrijk dat er perioden van afwisseling zijn in het kerkenwerk. Wat doorgegeven wordt mag de tijd krijgen om te bezinken. Je gunt mensen de tijd daarvoor. In dit verband is van belang dat Jezus zelf voor het doorgeven van het geloof het woord ‘zaaien’ gebruikt. Soms zie je direct resultaat, soms moet je even wachten. Het veronderstelt bezig zijn: zaaien, en afstand nemen. Wie in de grond gaat wroeten om te zien of het zaad al opkomt, brengt zijn eigen zaaisel om zeep. Jezus zelf wijst daarop in het gesprek met Nicodemus, in woorden die sterk herinneren aan Prediker 11. Hij heeft het dan over het onnaspeurbare van het werk van de heilige Geest. Het is ruimte maken voor Gods werk als je je hiervan, in het bezig zijn in de kerk bewust bent. Alles heeft zijn tijd en het is goed als je in de kerk rekening houdt met dit natuurlijk ritme

Schepping en verlossing
Een laatste puntje zit in de band tussen schepping en verlossing. Op Facebook lees ik de enthousiaste verhalen van mensen die weg geweest zijn en in de bergen, of aan zee, of in een stad, onder de indruk komen van wat God in zijn schepping gelegd heeft. Laat de band met de landbouw, afgezien van de seizoensproducten, voor veel mensen veel losser geworden zijn, we leven nog steeds in de prachtige schepping van God, die overigens ook verlangt naar de grote toekomst van de Heer. Zomertijd herinnert daaraan. Je hebt in die schepping je plek, ook als christen en Jezus heeft Zijn bloed ook vergoten om die schepping weer heel te maken, zie Kolossenzen 1. Het is goed als je er de tijd voor neemt om dat tot je te laten doordringen.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 23 juli. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)