Dat zei een van de drie dochters van King Lear op de vraag van hun vader hoeveel ze van hem hielden. Twee putten zich uit in superlatieven en de derde zei: nou, gwoon. Tenminste, in de versie van mijn leraar Engels toen hij tijdens de laatste les voor de vakantie het verhaal voor ons, brugklassers vertelde. Hij kon het niet in een lesuur persen en het volgend jaar hadden we iemand anders dus ik weet niet hoe het verhaal afliep. Maar de clou voor hem was dat de dochter die zei dat ze gewoon van haar vader hield het ook echt deed – en de andere twee lieten hem uiteindelijk vallen. De leraar Engels kwam hoorbaar uit Groningen, waar ‘kon minder’ al een geweldig compliment is. En zelf kom ik uit Twente, een streek die ook niet uitblinkt in groots en meeslepend taalgebruik. Is het daarom na een halve eeuw nog blijven hangen? Het past kennelijk bij mij – en bij de manier waarop ik geloof. Ik sta daarin niet alleen: mijn collega bij het Praktijkcentrum Ingrid Plantinga bracht dat naar voren in een tv-uitzending bij Andries Knevel.

Valkuil
Ooit vat ik de moed om bij Shakespeare zelf na te gaan wat misschien zijn bedoeling was in dit toneelstuk. Maar voorlopig hecht ik er mijn eigen betekenis aan. Dat mag zeker bij zo’n stuk literatuur. En die eigen betekenis: het goed recht van gewoon leven en geloven, heb ik voor mijzelf leren koesteren. Ik heb veel mensen ontmoet die wel grote en grootse verhalen konden vertellen over hun omgang met de Heer en wat ze daarbij ervaren hadden; over wat de Heer ze allemaal duidelijk maakte en over bijzondere gebeurtenissen als genezingen en noem maar op. En als gewone nuchtere Tukker heb je dan de neiging om dat allemaal maar niks te vinden – terwijl je tegelijkertijd ook een beetje jaloers bent. Dat is een valkuil voor mij. Ik vermoed dat het omgekeerd ook zo is. Maar vergelijk het met het leven zelf. Je hebt daarbij feesten en bijzondere gebeurtenissen. Neem een trouwdag. De mooiste dag van je leven. Die krijgt echter iets wrangs als het leven zelf geen feest blijkt te zijn. Er zijn momenten om uitgelaten te zijn en er zijn tijden om gewoon dankbaar te zijn voor wat de Heer geeft.

Het klooster uit
Terwijl onder de christenen van nu er opnieuw een bijzondere belangstelling is voor het monastieke leven en er daarbij ook protestantse varianten zijn, was het voor de Reformatoren de ontdekking dat je God ook in het gewone leven kunt dienen. Luther trouwde met een gewezen non. Weg uit het klooster, het leven zelf is de plek voor de dienst van de Heer. Sommige mensen geeft God een taak in de kerk, maar de meeste mensen beleven hun roeping gewoon in de wereld. Elk beroep is een goddelijk beroep, op een paar uitzonderingen na, als de seksuele dienstverlening, zoals het in onze tijd onder woorden gebracht wordt. Je hele leven wordt daarmee eredienst, ook als je op een gure dag in de bouw werkt, of telkens terugkerende vervelende karweitjes doet, zoals de afwas.
Dit is de oorspronkelijke betekenis van het woord secularisatie: het opdoeken van de kloosters. Inmiddels heeft het woord een heel andere betekenis gekregen: het staat voor een manier van leven waaruit God verdwenen is. Geen wonder dat er dan ook, zeker voor wie midden in de hectiek van het moderne leven staat, behoefte is aan retraite, aan momenten van verstilling. Bijtanken om in de geseculariseerde wereld van nu je weg weer te vervolgen.
Toch is de inzet van Luther en de andere reformatoren nog steeds van belang – en als kerken geven we daar ook aandacht aan rond biddag en dankdag. Ervaar Gods zegen in je dagelijks eten en drinken, in de gewone dingen van het bestaan en zie dat het licht van de eeuwigheid zo over je leven valt. Aan het einde van de geschiedenis staat niet alleen een nieuwe hemel maar ook een vernieuwde aarde, die van de zonde genezen is. Tom Wright wijst daar voortdurend op en inmiddels is ook Henk Binnendijk erachter gekomen dat het accent op de hemel in de toekomstverwachting van christenen op zijn minst eenzijdig is. Klaas Schilder ging hen daarin al voor in zijn boek over de hemel.

Christen in deze wereld
Wie Klaas Schilder noemt, heeft het over de Vrijmaking en over de eigen plek die de kerken van de Vrijmaking innamen in Nederland. Daar is al veel over geschreven, ook in publicaties die lieten zien dat de zogenaamde doorgaande reformatie een doodlopende weg bleek te zijn. We zijn er wat verlegen mee. Ds. Klaas van de Geest schrijft in de kerkbode voor midden en zuid Nederland dat we hiermee wel heel gevoelig werden voor een evangelische cultuur rond de eredienst. Juist vanuit die verlegenheid. Maar als je even door de gedateerde vormen van de doorgaande reformatie heen prikt, gaat het nog steeds om een belangrijk motief: God dienen in je gewone leven. Concreet maken als je zingt: neem mijn leven, laat het Heer toegewijd zijn aan Uw eer. Al mocht je dat indertijd niet in een kerkdienst zingen.
In de geseculariseerde wereld van nu brengt dat spanning met zich mee. Het is Gods wereld die tegelijk van Hem vervreemd is en die ook nog eens lijdt onder de keuzes van mensen. Je kunt daarin de neiging hebben om je terug te trekken in je eigen christelijke bubbel, waar het leven goed is en je elkaar herkent aan het correcte taalgebruik en de goede liederen. Maar ik zie het nog steeds als uitdaging om in het leven dat je deelt met zoveel andere mensen te laten zien wie je bent. Proef die spanning maar.

Hij kwam bij ons…
Dat deed onze Heiland ook. We zingen daar graag over: Hij kwam bij ons, heel gewoon. (Opwekking 268). Een vertaling van The Servant King, van Graham Kendrick, die overigens dat woord gewoon niet gebruikt. Binnenkort is het weer Kerst. Belangrijk moment in het kerkelijk jaar, en voor veel families ook een moment om bij elkaar te zijn. Even je terug te trekken met elkaar. Als je maar niet daarbij vergeet dat Gods Zoon mens geworden is om de wereld te redden.
Ik noem het daarom toch maar even: mijn collega’s van het Praktijkcentrum hebben daarover een Adventsproject samengesteld, onder het motto: God komt in het gewone. Ze deden dat samen met Klaas Quist van het Nederlands Gereformeerde Kerkenraden Steunpunt. De bedoeling: ‘Zo wordt het Kerstfeest geen vlucht uit de realiteit, geen sfeervolle illusie, maar een realiteit in het leven van elke dag!’
Op die manier komt het bij elkaar: de ervaring van Gods licht over de grauwheid van het bestaan geeft diepgang aan de uitbundige jubel. Dat maakte de tongen van de engelen los en, hoop ik, ook die van ons. Ere zij God, want er komt met Jezus vrede op aarde.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 9 november 2019. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)