Bruce Springsteen is een watje. Zijn vader vond hem niet mannelijk genoeg en stuurde zijn zoon de goede kant op. Bruce heeft er behoorlijk last van gehad, vertelt hij in zijn theaterprogramma dat op CD is uitgebracht. (Er wordt daarop heel wat afgefockingt door Bruce, maar nu weten we hoe het komt. Hij moet bewijzen hoe stoer hij is.) Het is overigens goed gekomen tussen Bruce en zijn vader, vertelt hij.

Bruce Springsteen een watje? Dat is toch die oude (70 jaar inmiddels) rocker, die een hele avond op het podium tekeer kan gaan? Zingen en springen? De man die op de covers van zijn cd’s ook zijn spierballen laat zien? Als hij al een watje is, wie is dan een echte man?

Gelukkig leren we die ook kennen. Op het tv-scherm van de sportschool zie ik ze voorbijkomen, in de Amerikaanse programma’s over overleven, terwijl ik zelf bezig ben mijn conditie nog enigszins op peil te houden. Het gaat om afzien, pijn leren verdragen, doorgaan tot het uiterste. O ja, en veel vlees eten. Dat hoort bij de opvoeding van je zoon: ik maak een man van je. Allemaal heel goede eigenschappen voor wie pioniert in de wildernis – en dan heb ik het niet over kerkelijke pioniers. Maar in het gewone leven?

Man-vrouw beeld

Op CIP kwam even een berichtje voorbij. Over de christelijke moeder, ook aan de overkant van de grote plas, die zegt dat ze twee kinderen heeft verloren aan de transgendergekte. Ik vond het maar een raar bericht. Je kunt een kind verliezen aan een ziekte, of aan de drugs, maar toch niet aan keuzes die ze in hun leven maken? Ouderliefde heeft toch iets onvoorwaardelijks? In het stukje kwam niet uit of de kinderen zelf gekozen hadden om niet meer thuis te komen of dat de moeder die keus voor hen gemaakt heeft: als je die kant uitgaat, ben je niet meer welkom. Straks gaat mijn derde kind jullie achterna. Dat was haar angst. Ik bespeur hier een te strak zittend korset van ideeën over mannen en vrouwen, ook wel aangeduid als een complementaire visie. Mannen en vrouwen vullen elkaar aan. Dat is natuurlijk prachtig als je ook in de werkelijkheid die verscheidenheid van mensen ziet die allemaal verschillende talenten hebben en samen in die veelkleurigheid een mooi geheel vormen. Alleen, dat wordt niet bedoeld met een complementaire visie op mannen en vrouwen. Dat is eerder een visie waarbij een man een man is en een vrouw een vrouw en dat je in de opvoeding juist die dingen de nadruk geeft die bij dat beeld horen. En als dan je kinderen anders zijn wordt dat een probleem. In het geval van die moeder een schrijnend probleem.

Korset uitdoen

Hierboven gebruikte ik een beeld: een korset. Zo’n hulpstuk heeft een dubbel effect. Het geeft wel steun maar je spieren worden er slap van. Op de duur kun je niet meer zonder. Hetzelfde geldt voor ideeën die houvast lijken te geven. Je krijgt een universeel lijkende mal mee, waarin je geperst wordt. En dat is niet de bedoeling. Je mag een open blik naar de werkelijkheid hebben. En die laat een gevarieerder beeld zien over mannen en vrouwen dan de stereotypen. Prof.dr. Ad de Bruijne wees daarop in het Nederlands Dagblad van 11 mei. Vroeger was een blik tussen de beentjes van een boreling meestal genoeg om te weten of het om een jongetje of een meisje ging. Maar nu spelen ook de chromosomen een rol (zijn bijdrage gaat over een hardloopster met mannelijke chromosomen). En daarnaast de zelfbeleving. ‘Wat we vroeger mannelijk en vrouwelijk noemden, bestaat in allerlei varianten die elkaar overlappen en bij iedereen weer anders uitpakken.’ Heeft God de mens dan niet gemaakt als man en vrouw? Uiteraard wel, maar er is daarnaast ook nog zoiets als gebrokenheid. ‘Tegelijk verwacht ik dat centrale aspecten daarvan (zoals voortplanting) in Gods toekomst niet meer belangrijk zijn. Daardoor kun je varianten van mens-, man-, en vrouw-zijn die in het licht van de schepping een verstoring of gebrokenheid lijken, een nieuwe positieve zin geven. ‘Je kunt hiermee nee zeggen tegen het enthousiasme waarmee in de samenleving van nu seksueel geëxperimenteerd wordt en tegelijk een hand uitsteken naar wie anders in elkaar zit dan jezelf. Als je het korset van de voor de hand liggende meningen uitdoet, worden je geloofsspieren sterker en heb je wat te bieden. En misschien komt dan ook het besef wat we mensen hebben aangedaan met stoere taal en spierballenvertoon. Net als bij de vader van Bruce Springsteen.

Zichtbaar zijn

Al sinds de jaren negentig van de vorige eeuw is er binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt aandacht voor transgenders. In de Infomap Ambtsdragers is indertijd een artikel over transseksuelen gepubliceerd met aandacht voor de voor- en nadelen van een operatie. Daarnaast is er een gespreksgroep waar ze elkaar ontmoeten. Ds. Marc ten Brinke zet zich voor hen in. Op de website van het blad Onderweg is hierover ook een en ander te vinden. Prof.dr. Jochem Douma refereert in zijn onlangs verschenen autobiografie ook aan zijn niet afwijzende adviezen hierover als hoogleraar ethiek.

Het is zeker niet gangbaar binnen christelijk Nederland. In de commotie rond de Nashvilleverklaring had Marc ten Brinke behoorlijk wat uit te leggen. En de ziektekostenverzekering Pro Life vergoedt geslachtsveranderende operaties ook niet, evenmin als abortus en euthanasie. Maar ik ben dankbaar voor de open houding die mensen ruimte geeft. Ik zeg het met opzet zo. Mensen zijn meer dan het punt waarop ze van wat misschien de grote meerderheid uitmaakt, afwijken. Voornaamste misschien wel: God ziet al die mensen. Als Hagar vlucht met haar zoontje Ismaël omdat ze in de tent van Sara geen leven heeft, ontmoet ze een engel van de Heer die haar terugstuurt, met beloften ook voor hen beide. En dat zegt ze: God is een God van het zien. Het gaat dan niet om een zielig meisje dat leed onder de behandeling van Sara, maar ze had het er zelf ook naar gemaakt, door tegenover haar meesteres te pronken met haar kind. En toch ziet God haar. Gods zoon doet hetzelfde. Onlangs kwam ik een artikel tegen waar beschreven werd hoe moeizaam het nog steeds is om als vrouw aandacht te krijgen voor klachten rond je menstruatie. Maar in het evangelie wordt de vrouw die maar bleef vloeien genezen door de aanraking met Jezus en Hij ziet haar ook. Dat is nu typisch God: Hij ziet om naar mensen.

Wie daarbij van Hem wil leren, ziet dan ook de gaven die God geeft in mensen die niet in het bekende plaatje passen.

Voorlopigheid

Wie over dit soort dingen nadenkt, wordt geplaatst voor de voorlopigheid in deze wereld. Aan de ene kant kun je dankbaar zijn dat binnen de kerk transgenders hun weg weten te vinden naar speciale gespreksgroepen; aan de andere kant laat dat ook zien hoe gevoelig het allemaal nog ligt. Kennelijk zijn die speciale groepen nodig. De moeder van hierboven ervoer het anders zijn van haar kinderen als een bedreiging. Er zullen altijd mensen zijn, ook binnen de kerk, die het niet kunnen opbrengen om mensen die anders zijn te accepteren. Maar we kunnen met elkaar wel eraan werken dat mensen meer zichtbaar worden dan nu soms het geval is. God is een God van het zien. Wij toch ook?

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 18 mei 2019. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)