In onze achtertuin krijgen we regelmatig bezoek van de muskuseenden uit de buurt. Daar hoort een imponerende woerd bij, die ook laat merken dat hij dat is door regelmatig zijn moeder, zussen en dochters te bespringen. Hoewel dit gedrag in de Bijbel voor mensen sterk wordt afgekeurd, heb ik hem er niet op aangesproken. Wel komt de gedachte in ons op dat het tijd wordt om hem in te ruilen voor een andere woerd: deze manier van leven is niet goed voor de toch al niet indrukwekkende intelligentie van de muskuseendenstand. Genoeg inleiding om na te denken over de vraag wat we als mensen voor ons gedrag leren van hoe het in de schepping toegaat. Waarom kijken we wel naar de ontroerende voorbeelden van monogame vogels en niet naar de polygamie van andere soorten? Of andersom?

Scheppingsordening

Het lijkt een heel christelijk uitgangspunt om het zo te benoemen, maar er zitten diverse haken en ogen aan vast. Als gelovige besef je dat God de wereld geschapen heeft en tegelijk dat Hij dat goed gedaan heeft. Kun je dan uit de manier waarop de wereld nu in elkaar zit iets afleiden voor je eigen manier van leven? Dat is een tijd lang in de geschiedenis van de theologie gebruikelijk geweest en het leidde bijna als vanzelf tot een conservatieve opstelling. Achteraf constateren we dat je terugvindt in de schepping wat je er vanuit je eigen situatie graag in wilt zien.

Tegelijk merken we dat ook niet- gelovigen gretig gebruik maken van ontdekkingen in de wereld waarin we leven. Hebt u een variatie in het gen DRD4? Dan zit overspel plegen in uw genen. Naast een neiging tot risicogedrag rond alcohol. Dat kon je onlangs lezen in allerlei kranten en op diverse websites die zich specialiseren in sappig nieuws. Een gemakkelijk excuus voor wie toegeeft aan die neiging: vreemdgaan past bij mij. Dat heeft onderzoek uitgewezen. Nu gaat er bij mij altijd een waarschuwingsbelletje af als ik dat laatste zinnetje in een populair medium lees. Als je die onderzoeken opzoekt, of de publicatie daarover, komt er meestal een heel wat genuanceerder beeld naar voren dan waar de minder zorgvuldige kranten op duiken. Andere kranten (en niet alleen christelijke) riepen, bij de ontdekking van deze bijzondere variatie die sommige mensen heel goed uitkomt: tem die genen. Je kunt met die ontdekking, even aangenomen dat het onderzoek klopt, dus twee kanten op.

Schepping en vloek

Een ander, meer bijbels gegeven, is de erkenning dat de wereld van nu niet gelijk is aan de schepping zoals die door God bedoeld is. Daarover schrijft Paulus in Romeinen 8: de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen en wacht op het openbaar worden van de kinderen van God. En op een andere manier in Colossenzen 1: Christus heeft zijn bloed aan het kruis ook gegeven voor het herstel van de vrede in de schepping. Dat was dus nodig. En wie een beetje op de hoogte blijft van wat er speelt in deze wereld, beseft dat het nog steeds hard nodig is. Dat maakt het terugredeneren vanuit de feitelijke toestand via de omweg van de scheppingsordening naar een norm voor je leven een heel lastige operatie.

Ik schrijf hierover omdat naar aanleiding van mijn vorige artikeltje (Kerk en homo) er een vraag kwam: als homoseksualiteit (even als algemene term voor LHBTIQ) een variant binnen de schepping is, hoe zit het dan met pedofielen? Mensen die zich aangetrokken voelen tot kinderen die nog niet seksueel rijp zijn). En, daaraan gekoppeld, wat moeten die binnen de kerk? Nu weet ik van dat onderwerp niet veel meer dan wat Wikipedia daarover vermeldt. Op zich al verhelderend genoeg: een sekstoerist in Thailand (opvallend veel Nederlandse mannen daaronder) hoeft helemaal geen pedofiel te zijn, en omgekeerd. Maar de vraag was voor mij aanleiding om verder na te denken over dat beroep op de manier waarop de wereld in elkaar zit en daarnaast, misschien nog veel belangrijker, over veiligheid binnen de gemeente en ruimte om hulp bij elkaar te zoeken, ook als het gaat om dingen die heel belastend kunnen zijn. En voorzover dat kan binnen het maximum aantal woorden van dit artikel over het eerste: hoe je bent, is wel een startpunt voor de keuzes die je maakt, maar geen eindpunt. Of het nu gaat om de hetero die zijn hyperseksualiteit ‘netjes’ kan uitleven binnen zijn of haar huwelijk of om de pedofiel die beseft dat zijn voorkeur niet geaccepteerd kan worden. En, denk aan de mensen die behept zijn met het gen voor overspel, het is ook geen verontschuldiging. Ik besef hierbij dat het om heel ongelijksoortige dingen gaat: wat je meegekregen hebt, speelt een rol, maar ook hoe je geworden bent, en welke factoren daarbij een rol spelen. Als je als ouder denkt: jongens zijn nu eenmaal zo, zit er voor hen geen rem op het pornokijken bijvoorbeeld. Keuzes maken (ethiek) gaat altijd ook over verantwoordelijkheid nemen vanuit de situatie waarin je leeft, en in je eigen levensverhaal.

Maar de schepping dan?

Doe je dan niets met de schepping? Natuurlijk wel, heel veel zelfs. Maar zonder Bijbel zouden we helemaal niets daarover weten. Dat is een van de dingen waar wetenschappers tegen aanlopen. Wat ze aantreffen lijkt een andere kant uit te wijzen, alsof alles zomaar ontstaan is. God heeft ons laten weten wat we moeten weten voor ons leven in Zijn woord. En dat vertelt over de schepping. God heeft mensen als mannen en vrouwen gemaakt en wat dat betekent, laat Hij merken in heel de Bijbel. Christus zelf verwijst naar het begin, en maakt daarbij heel duidelijk verschil tussen wat Hij aantreft, bijvoorbeeld in de soepele echtscheidingspraktijk van zijn dagen, en de bedoeling van God. Wil je het hebben over een scheppingsorde, dan is dat dus een ander woord voor: wat zegt God zelf over de zijn plan met de schepping en daaraan gekoppeld is de vraag: wat zegt dat over de huidige praktijk. Denken over scheppingsordeningen heeft de naam heel conservatief te zijn, maar kan net zo goed heel vernieuwend zijn. Want het verhaal van de Bijbel is niet: het is mooi begonnen, maar verderop is het helaas in de soep gelopen. Het gaat er juist om dat God het daarbij niet laat. Hij laat het werk van Zijn handen niet los en redt in Christus zijn schepping: de Bijbel eindigt ook met vernieuwing van de schepping. Voor mij persoonlijk betekent dit dat die nieuwe schepping al begint in mijn soms harde gevecht om in de puinhopen van het leven iets terug te vinden van Zijn bedoeling. Dat betekent een strijd met en in mijzelf, maar Paulus noemt die strijd van het geloof nu net een goede strijd. Letterlijk vertaald: een mooie. En dit geldt voor ons allemaal. Hetero, homo, pedo of behept met de variatie in gen DRD4. Opgegroeid in een harmonieus gezin of daar in je jeugd misschien voor het leven beschadigd. Veiligheid binnen de gemeente begint ermee die ander niet langer als buitenbeentje te zien, maar te beseffen dat je verbonden bent in Christus en daarom geroepen elkaar te steunen in dat eigen gevecht. Uitwerking volgende keer.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 8 december 2018. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)