Wat motiveert jou als catecheet? Heb je als catecheet de opdracht om het christelijke geloof over te dragen? Wil je als catecheet dat Jezus gaat leven in het dagelijkse leven van jongeren? Deze vragen waren onderdeel van mijn onderzoek, waarin ik te weten wilde komen hoe catecheten tegen hun pedagogische opdracht aankijken. Dat bleek soms best confronterend.

Als je catechese geeft, denk je dan na over wat je pedagogische opdracht is en vooral wat je wilt bereiken? Uit mijn onderzoek kwam naar voren dat dit lang niet altijd het geval is. Op een pedagogische manier naar catechese kijken, bleek vaak een nieuw gezichtspunt. De meeste catecheten denken vooral vanuit de inhoud van het geloof en het idee dat je iets moet overdragen. Een catecheet zei: ‘Ik heb nog nooit over mijn pedagogische opdracht nagedacht of er met anderen over gesproken. Jongeren vragen mij: “Wat heb ik aan geloven?”’ Deze catecheet ervaart dat voor jongeren het geloof vaak niet relevant is. Geloof is een optie geworden.

Spannend

Jongeren, kerk en geloof – dat is tegenwoordig een spannende combinatie. Deze spanning voelen catecheten en het beïnvloedt de manier waarop ze catechese geven. Juist dan is het waardevol om goed naar de pedagogische opdracht te kijken. Dan wordt duidelijk dat inhoud en kennis niet (altijd) voorop hoeven te staan.

‘Ik heb nog nooit over mijn
pedagogische opdracht nagedacht’

Je kunt ook de (karakter)vorming van de jongeren centraal zetten, waarbij je als catecheet met hen in dialoog bent. Het is dan wel nodig dat catecheten weten wat er speelt en leeft binnen de denk- en leefwereld van jongeren. Van daaruit kunnen catecheten jongeren begeleiden en bijstaan, hen helpen bij het reflecteren op wat er speelt in hun leven, om op die manier de relevantie van het christelijke geloof te ontdekken.

Het is echter de vraag of zo’n ideale situatie bereikt wordt en hoe catecheten deze opdracht beleven. In groepsinterviews heb ik daarom met catecheten gesproken over 1. de pedagogische opdracht, 2. wat hen motiveert, en 3. welke vragen zij bij de reflectie met jongeren bespreken.

Opdracht

Veel catecheten noemden werkwoorden als overdragen, verkondigen, doorgeven en overbrengen als beschrijving van hun pedagogische opdracht. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat de relatie met jongeren en het samen bezig zijn met geloofsvragen het belangrijkst zijn.

Aan de ene kant dus woorden die wijzen op een meer klassiek beeld van onderwijzen, waarin jongeren de leer van de kerk wordt bijgebracht, en aan de andere kant aandacht voor de dialoog en samen een weg zoeken. Catecheten willen geloofskennis overdragen en daarin bewerken dat jongeren een levende relatie met God krijgen. Ze willen luisteren naar jongeren en bereiken dat het geloof relevant is voor het dagelijkse leven van jongeren.

Opvallend was dat de helft van de catecheten niet wist wat vanuit de kerk hun opdracht was.

Motivatie

Waarom doe je dit werk als catecheet? Wie of wat roept je? Deze vragen naar de motivatie bleken nogal eens confronterend. In de gesprekken kwam naar voren dat er vaak sprake is van een persoonlijke roeping. Catecheten hebben zelf antwoorden gevonden of iets ervaren wat hen helpt in de relatie met henzelf, de maatschappij en God.

Woorden die eruit springen zijn ‘liefde’
en ‘er zijn voor jongeren’

Het persoonlijke geloof blijkt de sterkste motivatie. Woorden die eruit springen zijn ‘liefde’ en ‘er zijn voor jongeren’. Ze willen op een positieve manier een bijdrage leveren aan de gemeente. Catecheten benoemen ook vaak dat zij zelf groeien in hun geloof door het catecheet-zijn.

Reflecteren

Catecheten vinden het belangrijk om bezig te zijn met geloofsvragen van jongeren. Ze worden daarin gemotiveerd door hun eigen geloof, maar wat zijn de vragen van jongeren? Dat blijken catecheten vaak niet te weten. Als ze vragen stellen aan jongeren, krijgen ze dikwijls geen antwoorden. Catecheten denken dat jongeren vooral vragen hebben over het bestaan van God, het lijden, keuzevrijheid, mag iets nu wel of niet, en over hun eigen plek in de gemeente. Deze vragen roepen spanning op. Catecheten geven aan dat ze vaak geen antwoorden hebben. En als er al een antwoord te geven is, dan is dit antwoord voor jongeren vaak niet bevredigend. Hierin wordt zichtbaar dat catecheten meestal meer gericht zijn op overdragen, dan op reflecteren. Terwijl juist de persoonlijke reflectie op geloofsvragen hen verder zou kunnen helpen.

Ambitie

Er zijn catecheten die de ambitie hebben om jongeren zelf te laten nadenken over het geloof en hun eigen (zingevings)vragen. Andere catecheten hopen van harte dat jongeren een band met God krijgen en willen samen met de jongeren antwoorden zoeken op hun vragen en hen helpen bij hun keuzes. Laten we als catecheten inderdaad jongeren stimuleren om zelf te gaan nadenken over het geloof en over zingevingsvragen. Laten we hen daarin begeleiden en samen zoeken naar antwoorden. Laten we gesprekspartners van jongeren zijn en hun misschien soms antwoorden geven. En als er geen antwoorden zijn, laten we dan samen leren om geduld te hebben met onbeantwoorde vragen.

Dit artikel is gepubliceerd in OnderWeg.

Hetty Pullen

Hetty Pullen

Adviseur at Praktijkcentrum
Houdt van processen met mensen in de kerk. Daar waar het praktisch gaat over kringen, pastoraat, catechese en mensen met beperkingen. Als creatief denker en ontwikkelaar van producten zet ze zich in op die thema’s die mensen in de kerk aan het hart gaan. Ze is vaak kartrekker en door haar daadkracht en ruime ervaring in toerusting van de gemeente onmisbaar in de organisatie. Mail naar Hetty
Hetty Pullen
Hetty Pullen

Latest posts by Hetty Pullen (see all)