Geloof en wetenschap staan op gespannen voet met elkaar. Denk maar aan de vraag ´hoe bewijs je de schepping of de evolutie’. Wetenschap levert heel veel kennis en waarheden voor ons bestaan. En in de Bijbel lezen we over het ontstaan en de toekomst van de aarde. En we lezen over de wonderlijke wereld van het geloof en het
vertrouwen in God. Die verschillende waarheden of geloven kunnen zomaar voorbij komen in de onderlinge gesprekken in de kerk, op de kring en binnen het jeugdwerk of de catechese.

Geloof en wetenschap staan op gespannen voet met elkaar. Denk maar aan de vraag ´hoe bewijs je de schepping of de evolutie’. Wetenschap levert heel veel kennis en waarheden voor ons bestaan. En in de Bijbel lezen we over het ontstaan en de toekomst van de aarde. En we lezen over de wonderlijke wereld van het geloof en het vertrouwen in God. Die verschillende waarheden of geloven kunnen zomaar voorbij komen in de onderlinge gesprekken in de kerk, op de kring en binnen het jeugdwerk of de catechese.

De Bijbel is geen antwoordenboek op wetenschappelijke vragen. Want, wat zegt de Bijbel over hoe wetenschap en persoonlijk geloof zich tot elkaar verhouden? Over de plek van de mens in het heelal? Over of we ons brein zijn of niet? Maar toch gaat de Bijbel over het hele leven en de verhouding tussen God en mensen (Psalm 8). En raken vragen rond het ontstaan van de aarde, de evolutie of de schepping, de wezenlijke vragen van het verstaan van de Bijbel. Wat betekent het voor de keuzes in mijn leven, als ik bijvoorbeeld God niet meer zie vanuit het scheppingsverhaal in Genesis? Wat betekent dit voor mijn geloof?

Als christenen kunnen we veel niet begrijpen in ons leven, laat staan van God en Zijn wonderen. Moeten we dan altijd antwoorden hebben? Misschien is het juist wel de uitdaging om als christen in een wereld vol wetenschap open te staan voor de verwondering. Het is misschien juist wel de verwondering die aanzet tot het gebruiken van je verstand. En omgekeerd ben je juist door je verstand verwonderd over Gods schepping en majesteit.

Grote vragen

Veel kerkmensen vinden gesprek over geloof, Bijbel en de grote vragen vanuit de wetenschap lastig of gaan dit uit de weg. Ze vinden het te moeilijk of hebben er niets mee. Bijvoorbeeld omdat kennis over de nieuwste kernfysica, astronomie of hersenonderzoek ontbreekt. Maar ook omdat onduidelijk is hoe ze de link tussen wetenschap en persoonlijk geloof kunnen leggen. Dat het noodzakelijk is het gesprek wel te voeren in de kerk, blijkt uit het feit dat zowel jongeren als ouderen de kerk verlaten, omdat zij zich niet serieus genomen voelen met hun vragen over geloof en wetenschap.

Dat ik mijn geloof kwijtraakte, is een proces van jaren geweest’, vertelde een veertiger die opgroeide in de kerk, ‘maar de eerste twijfel werd gezaaid doordat ze in de kerk bleven volhouden dat evolutie onzin was, terwijl de wetenschappelijke bewijzen inmiddels onontkoombaar zijn’. ’Ik ben gestopt met belijdeniscatechisatie’, zei een jongere van 17 jaar, ‘omdat de dominee niet ingaat op mijn vragen over wetenschap. De dominee wist ook niet precies hoe het zat en adviseerde mij te stoppen met nadenken.’

Gevoelig thema

Dit zijn voorbeelden van de (vernieuwde) actuele vragen rond geloof en wetenschap. Rond de verschijning van het kinderboek van Corien Oranje en Cees Dekker (‘Het geheime logboek van topnerd Tycho’) ontstond een hele discussie over de verbinding tussen evolutie en creationisme. En op de symposia ‘Schepping & evolutie’ van de Evangelische Hogeschool (najaar 2015 en voorjaar 2016) kwam dit ook sterk naar voren.

Via het weblog van ds. Ernst Leeftink (GKv Assen Peelo) stelde hij verschillende vragen over de aandacht voor de ruimte voor evolutie ook onder christenen. Door de bewering ‘God maakte een stofje en zag het met plezier miljarden jaren groeien’, werden zijn vragen scherp gesteld richting het creationisme. Citaat:

Ik ben waarschijnlijk een simpele gelovige. Als God in de Bijbel wonderen doet die wetenschappelijk niet te verklaren zijn (en dat doet Hij!), zou Hij dat dan aan het begin van de schepping niet hebben kunnen doen?’

Hieruit blijkt de gevoeligheid van het thema. Want het raakt aan ons geloof in God als Schepper. En dan ontstaat er een sfeer van voor/tegen, van discussie en scherpte. Het vraagt om gesprek in dialoog (wat op zich al moeilijk genoeg is). Het doet een appèl op het denken van de gelovige mens.

Het dagelijks leven

In onze huidige cultuur heeft de wetenschap een grote plaats, daar zijn we ons soms onvoldoende van bewust. Onder jeugdwerkers en catecheten en in het onderwijs is de aandacht voor het ‘puberbrein’ sterk toegenomen. Of denk maar aan de de tv-colleges

(De Wereld Draait door) van neuropsycholoog prof. Dr. Erik Scherder. Het brein staat volop in de belangstelling en onze hersenen controleren veel in het leven en staan je bij in je (persoonlijke) geloofskeuzes. Hoe werkt dat toch allemaal? Mooie interessante vragen die in de kerk niet of nauwelijks voorbij komen. In het dagelijks leven zijn opmerkingen als ‘miljoenen jaren geleden’ en evolutieonderwijs normaal, net als dinosaurussen en ruimtewezens als speelgoed voor kinderen. Of het sterrenstelsel van miljoenen lichtjaren. Allemaal voorbeelden die je kunnen stilzetten bij de vraag ‘is God als schepper een illusie’.

Toerusting is nodig

Het Praktijkcentrum en ForumC vinden daarom toerusting nodig. Toerusting is een bijbelse opdracht (Efeziërs 4) en gelovigen hebben geestelijk voedsel nodig om ook echt als gelovigen te kunnen leven. Toerusting verdiept je geloof en helpt je om je leven te vullen met de kracht van de heilige Geest. Ook helpt het je in de zoektocht naar antwoorden op (levens)vragen; antwoorden die je vanuit jezelf lang niet altijd vindt. Vanuit die overtuiging zijn beide organisaties een samenwerking aangegaan om ‘Wetenschap in de kerk’ onder de aandacht te brengen. Dat is nodig omdat het thema op de agenda nu actueel is en moet blijven. Daarnaast is het belangrijk dat werkers in de kerk (van jeugdwerkers, kringleiders tot en met de predikanten) handvatten krijgen om met de gemeente het gesprek hierover aan te gaan.

Doelen

Het Praktijkcentrum en ForumC organiseren dit voorjaar twee toerustingsavonden voor voorgangers, kringleiders en andere geïnteresseerden binnen kerken. Met de bijeenkomsten beogen ze:

  1. Bewustwording van de invloed van de wetenschap op geloof en denken (zonder God of geloof).
  2. Ontdekken van de betekenis van ‘grote vragen’ op het persoonlijk geloofsleven en de persoonlijke keuzes.
  3. Handvatten geven om hier concreet mee aan de slag te gaan in de kerk, door introductie van het materiaal van Test of Faith en Check it out.

Dit artikel is geschreven door Hetty Pullen en gepubliceerd in het blad Dienst.

Hetty Pullen

Hetty Pullen

Adviseur at Praktijkcentrum
Is doelgericht bezig met jongerenwerk, catechese en mensen met beperkingen in de kerkelijke gemeente. Houdt van processen met mensen in de kerk en houdt van groei en bloei, niet in de laatste plaats in haar tuin. Is vaak kartrekker in processen en door haar daadkracht en ervaring onmisbaar in de organisatie. En voor de freelancers van het Praktijkcentrum een vast aanspreekpunt. mail naar Hetty
Hetty Pullen
Hetty Pullen

Latest posts by Hetty Pullen (see all)