Stel je eens voor dat er geen hemel is, en geen God die de hemel bewoont. Alleen een lege hemel. De uitdaging van nummer 1 in de top 2000 van dit jaar. Dan is Hitler weggekomen met zijn misdaden en naast hem ook de mensen van onze tijd die baden in het bloed van hun tegenstanders. Dan komt de incestpleger weg met zijn beschadigende daden, omdat voor het menselijk recht zijn misdaden niet bewezen konden worden. Dan zwoeg je je leven lang in een rotbaantje voor een karig loon en allemaal voor niets. Dan is de geschiedenis een lange cyclus van opgaan, blinken en verzinken zonder dat die ergens op uit loopt. Dan is er geen hoop.

Martello
Ik weet best dat dit niet de richting is die de verbeelding van John Lennon insloeg toen hij deze song schreef in 1971. En ook niet die van Davide Martello, die zijn verbouwde piano meenam na de aanslagen in Parijs en daar dit lied speelde, zoals hij dat ook deed op andere plaatsen die getekend waren door geweld. Het is een lied van verlangen naar een wereld waarin de mensen een broederschap vormen en zich inzetten voor vrede. Een wereld, die dichtbij is. In ieder geval in de verbeelding. Met zijn spel heeft Martello veel mensen weer bewust gemaakt van het ongerijmde van een wereld vol geweld en juist zijn actie heeft John Lennon postuum in 2015 de eerste plaats in de top 2000 bezorgd. Eerder al overigens zorgde de jazzpianist Herbie Hancock voor een broederschap van musici met zijn Imagine-project.

Wakker
Het trieste hieraan is dat je daarna weer wakker wordt uit je droom. Je kunt je bijvoorbeeld wel indenken dat je nationale bestaan geen rol speelt, maar juist daarin worden zoveel conflicten uitgevochten. En het nationale bewustzijn speelt een grote rol, ook in het Nederland van vandaag met een steeds groeiende aanhang van de partij van Geert Wilders. Het lied is op zijn best een uiting van heimwee naar een betere samenleving. Een samenleving waar alles vreedzaam verloopt, verscholen achter de bergen van de conflictueuze wereld van nu. Zo kan ik ook plaatsen waarom dit lied ook bij de top2000kerkdiensten hoog eindigde , ondanks de uitdaging ervan om je een wereld zonder religie voor te stellen. Het vertolkt de hoop op een betere wereld.

Religie en geweld
Het beschamende daarbij is dat het lied de rol van religie bij geweld benoemt. Je kunt honderd keer betogen dat bijvoorbeeld de Bijbel een boek van vrede en verzoening is, maar de geschiedenis van bijbellezers past daar lang niet altijd bij. In zijn boek Politieke verantwoordelijkheid wees prof.dr. Jochem Douma daar al op: zodra Christenen de macht kregen was het vaak gedaan met hun inzet voor vrede en vrijheid, soms met een misplaatst beroep op de bijbeltekst: ‘dwing ze om in te gaan’. Je komt er dus niet gemakkelijk van af door te wijzen op het geweld waartoe mensen soms komen onder inspiratie van hun anders dan christelijke godsdienst. Wij hebben ook onze geschiedenis waarin keuzes gemaakt zijn waarvoor ik mezelf niet verantwoordelijk voel, maar het is een geschiedenis waar ik wel deel van uitmaak.

2016
Imagine sluit aan bij een diepgeworteld verlangen naar een verloren gegaan paradijs. Een paradijs echter waarbij geen engelen de wacht houden, maar waar je op eigen kracht toegang hebt. Dat thema komt vaker voor in de muziek. Tom Wright werkt dat uit in zijn boek ‘Verrast door hoop’: op een of andere manier terug zien te komen in de tuin (Crosby, Stills, Nash and Young, in navolging van Joni Mitchell,) al blijkt het een lange weg te zijn (the Eagles). De teleurstelling ligt daarbij op de loer: vrijheid, dat is gewoon een ander woord voor niets te verliezen hebben. (Janis Joplin)
Inmiddels is het 2016 geworden. We hebben inderdaad hoop op een betere wereld. Ik denk even aan liedboek (1973) 147, een lied voor de kersttijd:

‘en nu ontsluit Hij weer de poort van ’t schone paradijs. De cherub staat er niet meer voor… ‘

Dat krijgt kracht in het besef dat Hij nu al de weg naar God vrijgemaakt heeft: je hebt rechtstreeks toegang tot de hemel, al; biddend. Het is goed je verbeelding daarbij te laten werken, al weet je dat die niet kan tippen aan Gods werkelijkheid. En wie verlangt naar de stad van de vrede die God brengt, kan niet anders dan zich inzetten voor een wereld van vrede nu. Je weet dan dat wie zich laat leiden door geweld, zich inzet voor een verloren zaak. Zie het begin van dit artikel.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 9 januari. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)