Preken voor de vogels, wie doet dat nou? Over de middeleeuwer Franciskus van Assisi gaan verhalen dat hij dat in ieder geval wel deed. Minstens twee zijn daarvan bekend, met een verschillende achtergrond en strekking. En aan het einde van zijn leven dichtte hij het Zonnelied, waarvan we in ons taalgebied ook minstens twee versies kennen: gezang 400 in liedboek 1973 en gezang 742 in liedboek 2013. Of ze binnen gereformeerde kerken veel gezongen worden? Ik denk dat we toch aanhikken tegen zuster dood, om wie we God zouden prijzen. Maar wat mij hiervan bijblijft is het besef dat het evangelie ook goed nieuws voor de schepping betekent. Wat voor hem belangrijk was is het besef midden in Gods goede schepping te leven. In zijn voetspoor vraagt ook zijn ambtelijk naamgenoot paus Franciskus aandacht voor de wereld waarin we leven.

De opdracht van Jezus

Kort geleden werd ik uitgedaagd om mee te doen in een serie preken over tijd tussen Opstanding van Christus en de Hemelvaart/Pinksteren. Centraal daarbij waren de momenten dat de Heiland at met bijvoorbeeld de discipelen. En mij werd toebedeeld om een preek te houden over Marcus 16; 14 en volgend. Het viel mij daarbij op hoe breed de opdracht van Jezus bij Marcus onder woorden gebracht is: “Trek heel de wereld rond en maak aan ieder schepsel het goede nieuws bekend”. Tenminste, in de Nieuwe Bijbelvertaling. De Bijbel in gewone taal legt uit: maak iedereen het goede nieuws bekend. Ieder schepsel wordt dan: ieder mens. Dat zal in de praktijk zo zijn. Van honden is inmiddels bekend dat ze zo’n 400 a 500 verschillende woorden kunnen onderscheiden. En de versimpelde Bijbel in gewone taal gebruikt er toch nog zo’n tweeduizend. Dan heb je nog geen preek.

Wat je in de versimpeling dan mist is de aparte formulering: heel de wereld en ieder schepsel. Het zet de hoorders van het evangelie op hun plek: Jezus is niet alleen gekomen om zieltjes te winnen, maar om een complete schepping te vernieuwen. Als de Romeinse keizer bevel geeft om de hele wereld in te schrijven (zo de Statenvertaling), waarschijnlijk met het oog op de belastinginning, interesseert hem alleen de bewoonde wereld. In nieuwere vertalingen wordt het in Lucas 2 ook zo weergegeven. Jezus gebruikt volgens Marcus een breder woord dat heel de schepping aanduidt. Het goede nieuws heeft betekenis voor heel de schepping en ieder schepsel. Mensen én vogels. Dat Hij at met zijn discipelen zet daar een streep onder.

Paulus en Jezus

Bij de apostel Paulus komt dat terug. Ik wijs op twee gedeelten. Allereerst een bekend gedeelte uit Romeinen 8 vers 20,21:“Maar ze heeft hoop gekregen, omdat ook de schepping zelf zal worden bevrijd uit de slavernij van de vergankelijkheid en zal delen in de vrijheid en luister die Gods kinderen geschonken wordt” En denk ook aan de brief aan de Kolossenzen: in hoofdstuk 1 is een prachtig lied te vinden over de betekenis van Christus’ offer voor heel de schepping. Dat past bij Hem aan wie alle macht in hemel en op aarde gegeven is. De dertiende apostel geeft helder door waar het Christus om gaat: de vernieuwing van hemel en aarde.

De hemel op aarde

De Engelse theoloog Tom Wright wordt niet moe om uit te leggen dat de eindbestemming van Christenen niet de hemel is. Dat hoor je in zijn laatste boeken telkens weer. En daarmee gaat hij in tegen wat hij tegenkomt als populair geloof. Misschien wel het sterkst onder woorden gebracht in een oud Nederlands tafelgebed: doch geef dat onze ziele niet aan dit verganklijk leven kleef’, maar alles doet wat Gij gebiedt en eind’lijk eeuwig bij U leef’. Een tegenstelling tussen de vergankelijkheid van nu en de eeuwigheid van straks, ver van deze schepping. Wright wijst erop dat de Bijbel eindigt met een groots visioen, waarin God bij de mensen komt wonen: de hemel op aarde. Zie het slot van Openbaring.

Hij is daarbij niet de enige. Ook Klaas Schilder wijst daarop in zijn boek ‘Wat is de hemel’. En in de Reformatie, het blad tot opbouw van het gereformeerde leven waarvan hij hoofdredacteur was, beantwoordt hij vlak na de oorlog de vraag of er een tussentoestand is bevestigend. Daarmee heeft hij het over de tijd tussen je sterven en de terugkomst van Christus. Wie sterft in het geloof is bij de Heer thuis, maar dat is niet het einde. We verwachten de hemel op aarde.

Onlangs mocht ik nog een begrafenis leiden. En natuurlijk valt dan de nadruk op het thuis mogen komen bij de Heer, het nu al mogen leven in de hemelse vrede. Het is goed daarbij te bedenken dat je gaat begraven juist met het oog op de voleinding van de geschiedenis. Dat vraagt om een ruime blik die er niet altijd is. Toen nog gewoon ds. Erik de Boer (inmiddels hoogleraar) wijst daarop in zijn boekje uit 1990 (Absalom mijn zoon, mijn zoon): tegenover het geloof dat hij hier en daar aantreft merkt hij op dat er toch echt wel een tussentoestand is, al blijft hij ver van het idee van een zielenslaap.

De christen en het klimaat

In het laatste nummer van De Nieuwe Koers komt Katharine Hayhoe aan het woord. Zij is christen en klimaatwetenschapper en die combinatie valt voor veel christenen in de nieuwe wereld niet goed. Het levert haar veel haatmail op. Een van de eersten die zij moest overtuigen van het belang van de problematiek van het klimaat ook voor christenen was haar eigen man, een predikant. Na veel gesprekken hebben ze samen een boek geschreven over geloof en klimaatverandering. In de klimaatverandering gaat het niet alleen om een paar graden meer, dus geen Elfstedentocht, maar om de samenhang met andere problemen: ‘Klimaatverandering heeft met economie, gezondheid, onrecht te maken’. De slavernij van de vergankelijkheid waar Paulus over sprak wordt concreet in onze omgang met de wereld waarin we leven. En dat doet de woorden van Jezus bij zijn afscheid opnieuw oplichten: heel de schepping heeft het goede nieuws over de heiland van de wereld hard nodig. Aan ons, discipelen van die heiland, om het concreet te maken in ons eigen leven. Misschien helpt het om de boodschap van Hemelvaart/Pinksteren te laten landen in ons leven: de schepping haalt opgelucht adem als wij leven door de Geest.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 12 mei 2018. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)