Gerrit leert Johanna kennen – en het klikt tussen die twee. Ze krijgen verkering. Als ze samen knuffelen (vroeger heette dat vrijen, maar dat heeft in 2019 een andere betekenis) merkt Gerrit dat zijn broek krap komt te zitten. (Johanna merkt het ook.) Gerrit is in verwarring. Net de zondag ervoor werd in de kerkdienst een van de vele ‘nieuwtestamentische versies’ van de wet voorgelezen, met daarin de weergave van het zevende gebod: geen seksuele relatie buiten het huwelijk. En wat er tussen die twee gebeurt, is toch duidelijk seksueel, al zou Bill Clinton dat misschien ontkennen, toen het ging om zijn relatie met Monica Lewinsky. Wat zegt de Bijbel daarover?

Toen en nu

Dat allemaal naar aanleiding van een van de tien geboden: pleeg geen overspel. Duidelijk genoeg als gebod, zou je zeggen. Niet oonder de draod deur vrett’n zeggen ze in Twente. Maar het gebod krijgt een hele uitbreiding. Dat vinden we in de kerk al eeuwen lang. Zie zondag 41 van de Heidelbergse Catechismus over dit zevende gebod. God verbiedt niet alleen overspel, maar alle vormen van seksuele onreinheid. En wat de mens daartoe trekken kan, staat erbij.

Als je alleen leest wat er staat, ben je snel klaar, als je tenminste even niet let op de verklaring van Christus zelf hierbij in Matteüs 5. Maar het gebod blijkt een heel brede betekenis te krijgen, waar je niet zo snel mee klaar bent. Wat doe je bijvoorbeeld (niet) aan op de warme zomerdagen? Kleding heeft ook met het zevende gebod te maken (wat de mens ertoe trekken kan…), maar in de praktijk voor schoolleiders bijvoorbeeld is het een veld van eindeloze discussies. En het ligt nu weer anders dan honderd jaar geleden. Zoek de foto’s van je overgrootouders maar eens op.

Mijn punt: in de praktijk van het leven – en seksualiteit is daar een heel groot deel van – zijn we allemaal bezig met hermeneutiek, om dat belaste woord maar eens te gebruiken. We horen het gebod van de HEER en geven er in ons eigen leven een betekenis aan, die nog eens persoonlijk kan verschillen ook. En we willen niet anders. Het gebod moet een plek krijgen in ons dagelijks leven. Anders heeft het geen uitwerking.

Het boeiende van de Bijbel

Dat zoeken naar de betekenis van Gods woord in het leven vandaag maakt het nu zo boeiend. Daarmee is de Bijbel geen tekst van lang geleden, waar je misschien uit historische interesse kennis van zou nemen, maar spreekt de Heer vandaag. Helaas bestaat het beeld dat in de zogenaamde moderne vorm van Bijbellezen het erom gaat dat woord achter ons te laten. Het gaat juist om de actuele betekenis voor nu. En dan is het soms best uitkijken.

Ik herinner mij de behandeling van het boek Ruth op college, rond 1975. Prof.drs. Herman Schilder legde uit dat Ruth naar Boaz toeging en hem een huwelijksaanzoek deed, met de bedoeling dat het huwelijk direct, op de dorsvloer, voltrokken zou worden. Geen stadhuis te bekennen. Moet je daaruit afleiden dat wie eenmaal met elkaar naar bed gegaan is, voor de Heer getrouwd is? Stel dat Gerrit zijn broek uitdoet en meteen maar die van Johanna. Dat idee kom je wel eens tegen: we zijn voor de Heer getrouwd – en wonen samen. Maar, zo legde de professor van toen uit: in die tijd zouden Ruth en Boaz ook voor de wet getrouwd zijn. Met alle wederzijdse verplichtingen die er toen ook bij hoorden. Vandaag ga je daarvoor naar het stadhuis. (Het was lang voor de opkomst van een geregistreerd partnerschap en de discussie die dat weer oproept.)  Het vraagt nogal wat kennis en inlevingsvermogen van de cultuur van toen en van die van vandaag. En bij alle cultuurverschil is er ook een duidelijk verbindende lijn: in je relatie als jongen en meisje, man en vrouw gaat het niet alleen om seks, maar ook om de zorg voor elkaar en de verantwoordelijkheid voor elkaar die je op je neemt.

Hooglied

Dat zal waar zijn, maar hoe moeten Gerrit en Johanna verder? Trouwen zit er voorlopig nog niet in. Wat dat betreft is het voor jonge mensen in deze tijd lastig: allemaal flexbanen en werkplekken waar je alleen maar ervaring op doet. Je kunt heel hard roepen dat dit natuurlijk geweldig spannend is, maar zelfs millennials willen op een gegeven moment toch vastheid, bleek ook uit een onderzoek onder hen in de USA. En hoe dan ook, het is goed om elkaar te leren kennen voordat je die definitief bedoelde stap maakt. Daarin helpt Hooglied verder.

Een bundel liefdesgedichten van een jongen en een meisje, geschreven voor Salomo die zelf niet zo’n geweldig voorbeeld was voor relaties met zijn 1000 vrouwen. Hij kan er wat van leren. Een Bijbelboek dat heel positief spreekt over het wakker worden van seksuele gevoelens. Gerrit hoeft zich echt geen zorgen te maken over de krapte in zijn broek. (Hij zou zich zorgen moeten maken als er niets gebeurt…) Hij mag ook van dat moment genieten, en Johanna ook. Tegelijk vind je een paar keer de oproep om de liefde niet op te wekken en te prikkelen voordat het daarvoor tijd is. Soms zie je in een film een episode waarin twee mensen elkaar voor het eerst ontmoeten, elkaar zwoel aankijken, direct daarna vliegen de kledingstukken over het scherm en het volgende beeld is een blote mannenborst en dito vrouwenrug, boven de lakens uit, uiteraard. Dat is duidelijk niet de bedoeling van het Hooglied. Die bezingt meer de groei in de ook seksuele relatie.

Dus: in de nieuwtestamentische versie van de wet, die een handreiking wil zijn om van toen naar nu te komen, is dit aspect wat ondergesneeuwd. Er was ooit een club in de States die mensen de belofte wilde laten afleggen niet te zoenen voor de huwelijksdag, want van het een komt het ander, zoals ooit iemand op de trouwkaart schreef: de bruid had wat extra ruimte nodig in haar trouwjurk. Maar de oprichter van die club is van zijn ideeën teruggekomen.

Je weg zoeken

Allemaal heel mooi, maar hoe moeten Gerrit en Johanna verder? (Voor de duidelijkheid: het is geen bestaand stel, al zal er echt wel ergens zo’n koppel rondlopen; ik ken ook een Henk en Ingrid.) Een paar dingen.

Allereerst: stel dat ze mee gaan doen in een gespreksgroep over je voorbereiden op het huwelijk Die worden overal gegeven. Of – ze kunnen alles bespreken met hun ouders – ze vragen thuis hoe je hierin verder gaat. Of met hun vrienden. Dan is de verleiding groot om een heel concreet advies te geven: dit wel, dat niet. Het verhaal gaat dat ooit op een gereformeerde school er een voorschrift was hoeveel centimeter been een meisje mocht laten zien boven de knie. Maar dat werkte niet. Wat voor de een prima kan, is voor een ander helemaal niet goed. En dat speelt ook een rol in de groei van zo’n relatie. Iedereen is verschillend.

Dus: je zoekt het maar uit en als je het biddend doet, is dat prima? Dat klinkt heel modern, en het verlost je, als je die vraag krijgt, van een heleboel werk, maar het laat mensen aan zichzelf over. Gerrit en Johanna hebben een vraag, opgeroepen door wat ze ’s zondags horen. (Het valt die beiden in ieder geval op) En vervolgens laat je ze zitten met hun probleem.

Je zou ze ook kunnen helpen om samen te zoeken naar Gods bedoeling met wat Hij in de Bijbel meegeeft voor hun leven. ‘Heer wijs mij uw weg’. Dat is in dit voorbeeld best lastig, want hoe open kun je zijn over de ontwikkeling van je seksuele relatie met elkaar? Is dat, gezien de omgeving, veilig? Welke belemmeringen heb jezelf? Is het niet te intiem om het daarover te hebben? Het gaat er bij dat alles wel om dat je samen God kunt danken voor wat je bij elkaar ontdekt. En de Heer belooft Zijn leiding: het is Pinksteren geweest. De Bijbel spreekt over de mondigheid van de gelovigen.

Gerrit en Johan

Om het lastig te maken een ander voorbeeld: Gerrit leert Johan kennen – en het klikt tussen die twee. Er ontstaat liefde. Bij het afscheid geven ze elkaar een knuffel. Gerrit merkt dat zijn broek krap komt te zitten. Johan merkt het bij zichzelf ook. En ze zijn in verwarring. In hun kerk staat het ‘wel zijn, maar niet doen’ nog steeds voorop. Maar wat is ‘het’ doen? Waar ligt de grens? Het lijkt een heldere afspraak, maar in de praktijk zijn er toch vragen. Ook Gerrit en Johan mogen aan de hand van wat God meegeeft hun weg zoeken.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 6 juli 2019. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

Jan Kuiper

Jan Kuiper

Onderzoeker at Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18
Jan Kuiper
Jan Kuiper

Latest posts by Jan Kuiper (see all)