De Twentse cabaretier Herman Finkers heeft in een van zijn conferences wat weergegeven over zijn tijd op de middelbare school. Wiskunde was niets voor hem. Dat klopte allemaal. Maar in de volgende les vertelde de pastoor over de Drie-eenheid. “Met jou kan ik praten”, zei Herman (waarschijnlijk zei hij: met oe kan’k praot’n, maar dat verstaat de gemiddelde Nederlander niet). Het woord zette zijn fantasie aan het werk. Het woord klopt namelijk niet. Het prikkelt tot doordenken. En als je doordenkt, dat zeg ik nu, niet Herman Finkers, dan stuit je op de grenzen van je menselijke kennis. Het woord Drie-eenheid is geen formule waarin we God vangen, maar eerder een erkenning dat ik als beperkt mens de oneindige niet in mijn woorden kan vangen. De oude kerk heeft stamelend iets onder woorden gebracht van het geheim van de levende God.

God en mens
Zelfde kom je tegen als het gaat over de persoon van Jezus Christus. Ook daarover is heel wat gedebatteerd in de oude kerk. Hoe zit het met zijn persoonlijkheid. De Bijbel tekent Hem als God en als mens. Beide voluit. Uiteindelijk is afgesproken dat die beide naturen verenigd zijn , maar daarbij onvermengd en onveranderd zijn gebleven en tegelijk ongedeeld en ongescheiden. Vier keer zegt die oude uitspraak dat Hij iets niet is. Er worden grenzen aangegeven, maar het eigenlijke geheim van zijn persoon blijft een geheim. Zo aanbidden we Hem. Hij is een friend in high places, maar geen vriendje. Maar weer: wat we erover zeggen, is geen formule die het eens en vooral onder woorden brengt, maar opnieuw een erkenning van de grenzen van onze kennis.

Waarom?
Een van de meest gehoorde tegenwerpingen voor het christelijk geloof is wel de vraag naar het kwaad. Als God dan toch bestaat, waarom maakt Hij niet even een einde aan alle ellende? Heel moeilijk om daar een goed antwoord op te geven. Vooral omdat je zomaar voorbij gaat aan de worsteling van wie hem stelt. Maar weer is het opvallend dat we met elkaar afgesproken hebben, in de Nederlandse Geloofsbelijdenis, dat we ook hier op grenzen stuiten: we zijn maar leerlingen van Christus, die dat ook heel nadrukkelijk blijven. Aan de ene kant het vertrouwen op de goede God en aan de andere kant het geheim van de verhouding tussen Zijn werk en het onze. Tussen Goddelijke soevereiniteit en menselijke verantwoordelijkheid, om maar een titel te noemen van een vooroorlogs boekje van dr. K.Sietsma, waarin hij weergeeft dat beide voor 100% gelden. Snapt u het? Ik niet. Maar dat is kennelijk ook niet de bedoeling.

Formules
Waarom deze drie voorbeelden. In de discussie van de laatste tijd komt nogal eens naar voren dat onze belijdenissen het geloof proberen te vangen in dichtgetimmerde formuleringen. En de tijd waarin we nu leven, verzet zich daartegen. Alles is vloeibaar. En iedereen bouwt zijn eigen vorm van geloven, uit allerlei elementen die hem of haar aanspreken. Het voordeel is dat je iets in handen hebt wat je aanspreekt. Het nadeel is dat het Geheim verloren gaat. De hoofdletter is dit keer geen typefout. Het gaat om het geheim van God. En eigenlijk ben je op die manier weer bezig om je geloof te vangen in passende formuleringen. Minstens even dichtgetimmerd als de belijdenissen waar je zoveel kritiek op hebt.

Gesneden beeld
Het heeft iets raadselachtigs. In dit artikeltje ging het drie keer om de onmogelijkheid om als mens het geheim van Gods liefde te doorgronden. Dat is de erfenis die we van de kerk van alle tijden meekrijgen. Die heeft dat onder woorden gebracht in dogma’s en belijdenissen. Maar juist die laatste woorden hebben een slechte klank gekregen. Dat vraagt om zelfonderzoek. In een of andere vorm klinken in veel kerken in de morgendienst de tien woorden van het verbond, met bijna direct aan het begin de waarschuwing om geen gesneden beeld te maken. Een waarschuwing om de werkelijkheid van de levende God niet te gaan vangen in je eigen beelden. Daar is Hij te groot voor. Zou het kunnen zijn, dat met alle respect voor de belijdenissen ze toch tegen hun bedoeling gehanteerd zijn als dichtgetimmerde formuleringen en zo toch in de hantering ervan een gesneden beeld geworden zijn? Voor de helderheid: dit is geen pleidooi om ze af te schaffen. Eerder om ze recht te doen.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 11 juli. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18

Laatste berichten van Jan Kuiper (toon alles)