Denk goed na bij het aanstellen van een jeugdwerker

Een professioneel jeugdwerker kan het jeugdwerk van de gemeente op een hoger plan brengen. Hij traint, coacht en inspireert jeugdleiders, ontwikkelt beleid en zet zo nodig nieuwe dingen op. Maar pas op voor verkeerde verwachtingen. De jeugdwerker kan zomaar gezien worden als de oplossing voor het steeds minder verbonden zijn van jongeren aan de kerk. Voorkom  eleurstellingen en bereid de aanstelling van een jeugdwerker goed voor.

Als je als gemeente een jeugdwerker wilt aanstellen, dan kunnen er verschillende vragen op je afkomen. Wat moet de jeugdwerker precies gaan doen? Wat voor soort jeugdwerker zoeken we? Wat wordt er van de gemeente-als-werkgever verwacht? En welke competenties kunnen we gebruiken voor de deskundigheidsbevordering van onze jeugdwerker? Dit artikel wil kerken helpen bij het aanstellen van een jeugdwerker. Om de investering in het jeugdwerk met een jeugdwerker goed uit de verf te laten komen, moet een kerk de juiste voorwaarden scheppen. De jeugdwerker (m/v) heeft duidelijkheid nodig over zijn positie. Wie stuurt hem of haar aan, met wie wordt er samengewerkt, wie mag hij of zij aansturen, op welke niveaus mag er worden meegepraat, enzovoort. Daarnaast moeten de verwachtingen en opdrachten helder geformuleerd zijn. En er moet invulling worden gegeven aan het voeren van functioneringsgesprekken, aan mogelijkheden tot persoonlijke ontwikkeling en aan een goede werkplek.

Kerntaken en werkvelden
De taken van jeugdwerkers zijn grofweg in te delen in vier kerntaken, die zij uitoefenen op vier taakvelden.
De eerste is relaties aangaan met jongeren en vrijwilligers (de rechtstreekse uitvoering). Een tweede kerntaak is vrijwilligers werven, trainen en toerusten. In de derde plaats houden ze zich bezig met het ontwikkelen en implementeren van visie en beleid binnen de gemeente. Ten slotte zetten ze taakgroepen op, die ze aansturen dan wel begeleiden. Deze kerntaken oefenen ze uit binnen de werkvelden catechese en onderwijs, pastoraat, diaconaat en/of missionair werk. Op de website jeugdwerker.org hebben we deze taken en werkvelden weergegeven in een matrix. Deze matrix kan helpen om duidelijk te krijgen wat de jeugdwerker moet gaan doen en welke eigenschappen hij daarvoor zou moeten hebben. Bij elke combinatie van kerntaken en werkvelden horen namelijk specifieke competenties. We onderscheiden dertien competenties: hermeneutisch, pastoraal, liturgisch, missionair, educatief, agogisch, pedagogisch, diaconaal, organisatorisch, ondernemerschap, leiderschap, persoonlijk/ spiritueel en innovatief. Elke competentie kan op verschillende niveaus relevant zijn. Bijvoorbeeld in het individuele contact met een jongere of binnen één gemeente en in meer complexe situaties, zoals in het contact met groepen of binnen meerdere gemeenten. Het overzicht van de taken en competenties kan worden gebruikt bij het maken van een profiel/ taakomschrijving en bij het voeren van sollicitatie- en functioneringsgesprekken.

Drie profielen
Naast het benoemen van de taken en de daarbij horende competenties, is het raadzaam te formuleren welk profiel de jeugdwerker moet hebben. Het hanteren van een goed profiel maakt de verwachtingen helder en bespreekbaar en helpt bij het vinden van de juiste jeugdwerker. We onderscheiden drie profielen. De uitvoerende jeugdwerker. Taken van deze jeugdwerker zijn bijvoorbeeld het leiden van jeugdclubs en het geven van catechese. Daarnaast zoekt hij jongeren op en heeft hij gesprekken met jongeren (pastoraat). Hij stimuleert en geeft leiding aan bijvoorbeeld diaconale of missionaire activiteiten die door jongeren worden opgezet. Maar ook kan deze jeugdwerker zich specifiek richten op rand- en buitenkerkelijke jongeren, hen opzoeken en activiteiten voor of met hen uitvoeren. De uitvoerende jeugdwerker is iemand die dicht bij de belevingswereld van jongeren staat en een identificatiefiguur kan zijn. Hij is enthousiast en legt makkelijk contact.De jeugdwerker als organisator en toeruster. Taken van deze jeugdwerker zijn bijvoorbeeld het organiseren van jeugdclubs en van de catechese, maar ook van activiteiten op diaconaal en missionair terrein. De jeugdwerker werft vrijwilligers, traint en coacht hen. Hij zet in overleg met de kerkenraad het jeugdpastoraat op en is zelf mogelijk betrokken bij het pastoraat aan jongeren die echt problemen hebben. Een jeugdwerker met dit profiel kan goed organiseren, heeft overzicht en functioneert als een spin in het web. Het is iemand die kan werven, toerusten, trainen en coachen. De jeugdwerker als beleidsmaker. Samen met de kerkenraad en de jeugdleiders ontwikkelt de jeugdwerker visie en beleid voor de verschillende aspecten van het jeugdwerk en voor de positie van de jeugd in het geheel van de gemeente. De jeugdwerker begeleidt het proces waarin het ontwikkelde beleid in de gemeente geïmplementeerd wordt. Eventueel worden vrijwilligers toegerust, getraind en gecoacht om het beleid uit te voeren. Deze jeugdwerker is iemand die agogische processen kan begeleiden, met weerstanden kan omgaan en kan enthousiasmeren. Het is iemand die een brede kennis heeft van wat in het jeugdwerk nodig en mogelijk is. Hij kan goed met predikanten en bestuurders (zoals kerkenraden) communiceren.

Stappenplan
Overweeg je als gemeente om een professionele jeugdwerker aan te stellen, dan kan een stappenplan helpen. De praktijk leert dat het verstandig is om hier de tijd voor te nemen. Op die manier
schep je een werksituatie waarin de jeugdwerker zijn werk goed kan uitvoeren. Het is handig om het stappenplan te doorlopen met iemand vanuit de kerkenraad, met de jeugdcommissie, taakgroep jeugd of met een apart daarvoor ingestelde werkgroep met mandaat van de kerkenraad.

  • Stap 1 Taken beschrijven – Stel elkaar de vraag: wat moet de jeugdwerker gaan doen? Denk in concrete klussen en taken en stel een lijst op. Bepaal op welke taakvelden jullie de jeugdwerker nodig hebben en vervolgens welke kerntaken hij daarin moet uitvoeren.
  • Stap 2 Uren inschatten – Bepaal per taak hoeveel uur de jeugdwerker er per week mee bezig zal (moeten) zijn. Beslis ook of de jeugdwerker voor kortere tijd veel uren per week beschikbaar moet zijn of juist voor langere tijd minder uren per week.
  • Stap 3 Profiel schetsen – Bepaal welke competenties de jeugdwerker nodig heeft voor de taken die hij moet gaan doen en wat voor soort jeugdwerker (profiel) jullie zoeken.
  • Stap 4 Tussenstand opmaken – Als de vorige stappen zijn doorlopen, is het goed om kritisch naar dit verhaal te kijken. Zijn dit werkelijk de taken waarvoor we een jeugdwerker nodig hebben? Of missen we nog iets? Of zijn we te enthousiast geweest? Is het urenplaatje reëel? Hebben we het juiste profiel voor ogen? Gaan jullie zelf – als werkgroep – akkoord
    met het plaatje? Laat anderen uit de gemeente meekijken.
  • Stap 5 Voorwaarden scheppen – Om ervoor te zorgen dat de jeugdwerker goed kan functioneren, zal de gemeente een aantal zaken goed moeten regelen. In deze stap doordenken jullie de volgende onderwerpen: de positie van de jeugdwerker, arbeidsvoorwaarden, externe begeleiding, intervisie, deskundigheidsbevordering en veilig jeugdwerk.
  • Stap 6 Bespreking en goedkeuring kerkenraad – Leg het geheel nu eerst ter bespreking en goedkeuring voor aan de kerkenraad. Het kan helpen als dat gebeurt in de concrete vorm van de profielschets.
  • Stap 7 Werving en selectie – Nu is het tijd om de vacature op te stellen en uit te zetten. Gebruik voor de vacaturetekst de beschrijving van taken, de profielschets, de beschrijving van de gemeente en wat jullie te bieden hebben. Plan de selectiegesprekken en spreek af wie daarbij aanwezig is.

Hulp
Het Praktijkcentrum kan gemeenten van dienst zijn bij het aanstellen en begeleiden van een jeugdwerker. Of het nu gaat om het opstellen van een juiste taakstelling, om advies en begeleiding bij
de werving en selectie of om het coachen en begeleiden van een jeugdwerker die al in dienst is. Neem niet zomaar een jeugdwerker in dienst, maar denk er goed over na.

Dit artikel is gepubliceerd in Blad Dienst 4 | 2017

Anko Oussoren

Anko Oussoren

Adviseur at Praktijkcentrum
Is sociaal, geïnteresseerd in mensen en heeft zich vooral de laatste jaren ingezet voor jongeren binnen en buiten de kerk. Zijn passie ligt bij het jeugdwerk en het missionair gemeente-zijn. Hij heeft het verlangen om gemeenten toe te rusten vanuit de liefde van God. Mail naar Anko
Anko Oussoren
Anko Oussoren
Anko Oussoren

Latest posts by Anko Oussoren (see all)