De afgelopen tijd zijn er meerdere berichten geweest dat de kerk aan het krimpen is. Onderzoek heeft dit ook inderdaad uitgewezen. In 2009 is een rapport geschreven door Hogeschool Viaa (hier terug te vinden). De resultaten waren lichtelijk onrustbarend; er werd gevonden dat de kerk inderdaad krimpt, maar dat niet alleen: de krimp neemt ook toe.
Omdat dit onderzoek al weer zeven jaar oud was, zijn de resultaten nog een keer berekend met de toegevoegde gegevens van 2010 tot 2016.

Om een overzicht te geven is in figuur a de ontwikkeling van de ledentallen van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) van de laatste zeventig jaar weergegeven.
Figuur a: De ontwikkeling van GKv-leden 1945-2016

Wat hier zichtbaar is, is dat de kerk in het begin, na het ontstaan van de GKv sterk toenam. Het dal dat zichtbaar is rond 1967 is de afscheiding van de Nederlands Gereformeerde Kerk (NGK). Daarna neemt het ledenaantal weer toe, maar het is duidelijk dat er na 2000 geen sprake meer is van groei. Op basis van deze gegevens hebben we voorspellingen gemaakt over het toekomstige verloop van de ledenaantallen.

Figuur b: Voorspelling van ledenaantallen tot 2025

Hieruit blijkt dat het totale ledenbestand tussen 2016 en 2025 zal afnemen met bijna 12%.
Wat hier ook nog van belang is, is dat de krimp ook zal toenemen: waar de GKv in 2016 nog kromp met 0.85%, zal dat in 2025 al 1.87% zijn. Interessant is hier dat de krimp niet toe te schrijven is aan de ontwikkeling van de Nederlandse bevolking. De groei daarvan is zichtbaar is figuur c. Hieruit blijkt dat de GKv blijft krimpen, onafhankelijk van de Nederlandse bevolking.

Figuur c: De procentuele groei van de GKv afgezet tegen die van de Nederlandse bevolking

De herbeschouwing van de cijfers biedt echter wel enige troost. De krimp van de kerk blijkt namelijk minder sterk te zijn dan in 2009 werd vermoed. Waar in 2009 de verwachting van het ledental in 2025 nog op 98.000 lag, is op basis van de nieuwe gegevens een ledental van 105.392 te verwachten tegenover 119.406 in 2016. Toch blijft de krimp een feit en verdere beschouwing wenselijk.

Conclusies van het onderzoek:
1. De kerk krimpt en de krimp zal blijven toenemen;
2. De krimp in de GKv gebeurt ondanks de groei van de Nederlandse bevolking;
3. De krimp van de kerk is minder ernstig dan in 2009 werd verwacht.

Download hier de trendanalyse ‘Demografische trends binnen de GKv’

Merijn Wijma
Heeft taalwetenschappen gestudeerd aan de Universiteit van Leiden (Master in English Language and Linguistics). Geeft huiswerkbegeleiding aan leerlingen van middelbare scholen. Heeft een passie voor het vertellen, schrijven van verhalen. Merijn is als onderzoeker verbonden aan het Praktijkcentrum waar ze zich bezighoudt met de programmalijn Data en Trends. Mail naar Merijn
Merijn Wijma

Latest posts by Merijn Wijma (see all)