Met opzet geef ik dit artikeltje dezelfde titel als het boek van dr. Peter van de Kamp: Verhalen om te leven. De directe aanleiding is een minisymposium van het Praktijkcentrum op 5 juni 2015 over narratief pastoraat. Misschien is die laatste term niet meteen voor iedereen duidelijk: het gaat er daarbij om dat je een verbinding kunt maken tussen je eigen levensverhaal en het grote verhaal van Gods daden in de Bijbel. Narratief komt uit het Latijn en gaat dan over vertellen. Laat ik meteen maar een valkuil aanwijzen, in de hoop dat we die kunnen vermijden. Het betekent in ieder geval niet dat de inhoud van de Bijbel alleen maar een verhaal is dat rondgaat. Dan zou het erover doordenkend niets uitmaken of je je herkent in het verhaal over David, om maar iets te noemen, of in het sprookje van Roodkapje, of in de spannende roman die je net gelezen hebt. Gods woord gaat over geschiedenis die tot een hoogtepunt komt in de heilsfeiten van Kerst, Pasen en Pinksteren. Toch is een term uit de verhalenwereld wel bruikbaar om te verhelderen waar het over gaat.

Script
Die term komt uit de filmwereld. Die is dichtbij gekomen. Je ziet op TV of in de bioscoop een film en je weet daarbij dat de makers ervan hun eigen werkelijkheid gemaakt hebben. Een scene waarbij je op het eerste gezicht afvraagt waarom die zijn plek heeft, krijgt achteraf opeens betekenis. Achter die film die je ziet ligt een script waarin precies omschreven is wat de acteurs en actrices moeten doen en zeggen. Het ligt vast. Je voert uit wat de regisseur heeft bedacht. Uiteraard op je eigen manier: het is de bedoeling van de regisseur dat hij/zij de sterren laat schitteren, hoorde ik ooit iemand zeggen.
Mensen kunnen ook het gevoel hebben dat ze zelf de regie over hun leven zijn kwijtgeraakt. Soms hoor je dat aan hun manier van praten: toen kon ik niet anders dan… de volgende zet bedenken in een al eindeloos durend conflict bijvoorbeeld. Daarmee leg je de verantwoordelijkheid voor je eigen keus bij je tegenstander. Of je praat over je moeite in de lijdende vorm: liefst nog wat onpersoonlijk: er wordt…. Je laat dan merken dat je meespeelt in een film die jezelf drie keer niks vindt, maar je hebt het gevoel dat je niet anders kunt. De regie over je leven ligt elders en je kunt helemaal niet schitteren. Jouw script is er een van een film die slecht afloopt.
Bij narratief pastoraat gaat het erom dat je dat script kunt veranderen. Door jouw levensverhaal weer in verbinding te brengen met Gods grote verhaal. Misschien heb je dan naast je pastor nog iemand nodig om je te laten zien hoezeer je vastgelopen bent in het script dat je tot dat moment hanteert. Eerder gaf ik al aandacht aan het boek van de sociaal wetenschapper Willem van der Horst daarover. Hij spreekt overigens ook op het minisymposium. Dit laat al uitkomen dat de theoloog en de psycholoog geen concurrenten van elkaar zijn, maar dat ze elk een eigen aspect van de werkelijkheid laten zien die God gemaakt heeft. (In de praktijk kan er uiteraard wel een tegenstelling tussen beide gevoeld worden, maar dan is er ergens iets verkeerd gegaan.)

Gods regie en mijn regie
Waar je mee te maken krijgt is dat soms dingen uit de Bijbel en de belijdenis je het gevoel kunnen geven dat je vastzit aan de regie van een Ander, van God. Tot de kleinste details van het leven zijn immers in Zijn hand. De haren van ons hoofd zijn geteld. Dan lijkt het erop dat je niets anders kunt dan meebuigen met zijn wil. Op zijn Drents: het giet zoals het giet. Uit mijn jeugd herinner ik mij een gedicht over een eik die weerstand bood aan de storm, maar ontworteld werd en het riet dat meeboog met de wind en dus bleef staan. Verstandig? Als je de Bijbel leest, merk je dat God daar echter niet in meegaat. Het eerste wat Hij doet na de zondeval (Genesis 3) is de mens aanspreken op zijn eigen verantwoordelijkheid en daarmee geeft Hij de vrijheid terug die ze al etend van de verkeerde boom verloren hadden. Om in het beeld van het script te blijven: Gods regie betekent inderdaad dat hij de sterren ( wij, mensen) wil laten schitteren juist doordat Hij ze de regie over hun eigen leven teruggeeft. Zoals Paulus zegt: we zijn geroepen om vrij te zijn. Pastoraat, narratief of anders, laat je die vrijheid beseffen.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 23 mei. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18