seks

In gesprek over seks

Seksualiteit heeft alles te maken met identiteit. Jongeren zitten volop in hun identiteitsontwikkeling en daarmee in hun seksuele ontwikkeling. Vragen over seks horen daarbij en moeten ook binnen de kerk open benoemd en beantwoord kunnen worden. Deze werkmap bevorderd die openheid in de gesprekken over seksualiteit.

Youth for Christ ontwikkelde materiaal voor deze gesprekken en stelde het beschikbaar aan het Centrum Dienstverlening Gereformeerde Kerken. Het Centrum wil met deze werkmap kerkelijk jeugdwerkers materiaal in handen geven om op een ontspannen manier met jongeren in gesprek te komen over seksualiteit.
Op de website www.ingesprekoverseks.nl/vindt u ondersteunende artikelen en links die u kunt gebruiken bij de voorbereiding van het programma.

De werkmap bestaat uit: 

  • een voorbereidingsprogramma voor de jeugdleiders;
  • twee bij elkaar horende programma’s geschikt voor tieners van 11-14 jaar; 
  • twee bij elkaar horende programma’s geschikt voor jongeren van 14-17 jaar; 
  • één los programma te gebruiken voor tieners van 11-14 jaar.
(H)eerlijk over seks

(H)eerlijk over seks

Seksualiteit is een onderwerp waar christelijke jongeren vragen over stellen. Krijgen ze de theoretische en ethische antwoorden of gaan ouders, jeugdleiders en catecheten het gesprek hierover echt aan? Op 2 maart 2013 organiseerde een interkerkelijk netwerk van christelijke experts op het gebied van seksualiteit een studiedag www.studiedagseksualiteit.nl in Utrecht.

Seksualiteit is een van de projecten van Centrum Dienstverlening Gereformeerde Kerken. De website www.ingesprekoverseks.nl is een informatieve website voor jongerenwerkers en gemeenten en een product als ‘IK wil jou’ (catechesemethode identiteit en seksualiteit)  wordt aan catecheten aangeboden om te gebruiken. Een bezoek aan deze dag leverde daarom weer bijzondere tips en handvatten op, die ik in deze weblog wil delen.

Seksueel gedrag van 2000 christelijke jongeren

Hans van Dijk (Universiteit Tilburg) presenteerde de resultaten van een onderzoek onder christelijke jongeren onder verschillende kerkgenootschappen. De onderzoeksgroep waren jongeren die student zijn in de leeftijdscategorie 18-25 jaar. De uitkomsten lieten zien dat theorie (lees maar de Bijbelse christelijke lijnen) en de praktijk steeds verder van elkaar af komen te staan. Voor mij geen verrassing omdat ik mijn oren (ik zal maar niet zeggen mijn ogen) open heb in deze samenleving en in de kerk.

We weten dat christelijke jongeren porno kijken, jongens meer dan meisjes. We weten dat seksuele gemeenschap voor het huwelijk een werkelijkheid is. En dat veel jongeren in hun studententijd de maagdelijkheid verliezen (citaat Hans van Dijk). We weten dat zelfbevrediging een gegeven is (in de seksuele ontwikkeling). En dat mannen meer over seks praten dan vrouwen. En we weten dat porno kijken, zelfbevrediging, seksuele gemeenschap voor het huwelijk iets laten zien van de strijd als christen, die op dit punt wordt geleverd.

De conclusies van Hans van Dijk zijn volgens mij een uitdaging voor de kerk en iedereen die met jongeren in aanraking komt. Deze zijn volgens mij:

  • Ontloop het gesprek over porno en zelfbevrediging met jongeren niet. Werk eerst aan een relatie met ze, waarna je in vertrouwen hun vragen kunt bespreken. De antwoorden weten ze wel, maar de worsteling in de praktijk vraagt om begeleiding en steun.
  • Het onderzoek laat zien dat seksuele gemeenschap niet altijd een bewuste keuze is. Voor zowel mannen als vrouwen kan dit gelden. In een relatie is het daarom belangrijk om het gesprek over seksualiteit samen te voeren. Geef jongeren mee dat seksualiteit onderling bespreekbaar moet worden gemaakt in een relatie. Vooral omdat het toch nog vaak een taboe is om er samen over te praten.

Als reactie op de onderzoeksgroep van Hans van Dijk vind ik het wel jammer, dat de groep MBO-ers en laag-opgeleiden niet is onderzocht. Je kunt wel verwijzen naar de onderzoeken, die er van de Rutgers Nisso groep naar zijn gedaan. Maar het lijkt me een uitdaging voor een volgende onderzoeker om naar deze doelgroep onderzoek te doen. Zeker ook in de context van dorpskerken en regio’s waar geen HBO-studie mogelijk is.

Seksuele gezondheid

Volgens Arjet Borger (gezondheidswetenschapper en ontwikkelaar www.vrijeliefde.nl ) gaan de boeken over seks niet over seks maar over God. Volgens mij bedoelde ze daarmee, dat seksualiteit vooral over de normen over seksualiteit in de Bijbel gaan. Ze zei dat we de term ‘Seks voor het huwelijk’ maar af moeten schaffen. Seksualiteit raakt namelijk de volle breedte van je identiteit. Het proces van groeien in een relatie en groeien in je seksualiteit moet meer belicht worden. Het gaat om seksuele gezondheid. Hoe ga je met elkaar om? Consumerend of met respect? Daar zit een wereld van verschil tussen.

“Het gesprek over seksualiteit hebben we altijd ingebed in het gesprek over het christelijk geloof.“ (citaat Arjet Borger).

Het zal een kunst zijn om in de gesprekken twee aparte informatiestromen op te nemen. De eerste is het gesprek over Gods bedoeling met seksualiteit. En de tweede over seksualiteit als seksualiteit op zich. Jongeren kennen vanuit de kerk de regels wel. Maar jongeren  willen hun eigen keuzes maken, dat past bij de ontwikkeling naar volwassen worden. Daar zijn verschillende gradaties in bij jongens en meisjes. Een goed gesprek over seksualiteit kan niet los worden gezien van de identiteit. Wie ben je als persoon en dat is meer dan alleen je seksualiteit. In de groei van een relatie is veel gekoppeld aan het zelfbeeld van de jongere. Seks is daar dus ook aan gekoppeld.

Een mooie tip van Arjet Borger vond ik: vertel in het gesprek met jongeren over seksualiteit gewoon je eigen ervaringen. Benoem je eigen vragen en worstelingen, zodat de ander de eigen ruimte heeft om een eigen gedachte en visie te vormen. Jongeren willen namelijk eerlijkheid. Mijn toevoeging zou dan zijn: mocht het gesprek leiden naar woorden uit de Bijbel, dan kun je die samen bespreken.

Diversiteit van jongeren qua seksueel gedrag

Esther Kaper belichtte in haar workshop de diversiteit van jongeren. Zij is auteur van het boek  ‘Hot Issues, eerlijk over seks’.

Als laatste deel van dit weblog wil ik haar beeld van de diversiteit van jeugdgroepen schetsen. Stel je gaat op een jeugdavond in gesprek over dit thema. Welke diversiteit is dan aanwezig in je groep? Ik vind haar typeringen bruikbaar als je werkt met jongeren.

  • Naïeve idealisten; vooral meisjes zonder ervaring en levend met mooie verwachtingen
  • Singles; vooral jongens/mannen met een problematiek rond porno en zelfbevrediging. Jeugdleiders moeten zelf het gesprek met deze jongeren zoeken. Eventueel open zijn over eigen ervaringen.
  • Twijfelaars met relatie; deze jongeren zijn aan het zoeken of hebben al een geschiedenis vanuit een andere relatie
  • ‘de gediskwalificeerde’;  Deze groep kun je typeren met ‘al seks gehad’ en voldoen niet meer aan de norm van ‘seksuele gemeenschap in het huwelijk’. Vaak weten de jongeren het onderling wel van elkaar, maar echt in gesprek erover gaan met elkaar is lastig.
  • Jongeren die je graag ontmoet, maar afwezig zijn. Voor de jeugdleider is het aangaan van contact en het bouwen aan een band met de jongere de uitdaging.

Tot slot

In een gesprek over seksualiteit blijft het belangrijk om eerlijk te zijn. De werkelijkheid in het seksuele leven van jongeren kan soms erg rauw zijn. Jongeren verwachten wel antwoorden van je. Ze kennen de zwart/wit antwoorden, de regels. Maar heb je echt interesse in de jongere? Dan is het belangrijker ze de vraag die ze jou stellen terug te geven. Mag je bijv. seksuele gemeenschap voor het huwelijk hebben? Is zelfbevrediging verboden? Is porno kijken nu echt zo slecht? Vraag hen naar wat seksualiteit voor hen betekent? Wat vinden ze zelf een antwoord? Wat willen ze er mee in hun eigen leven? Reken ze niet af op hun mening, maar geef eerlijk antwoord. Daar hebben ze behoefte aan.

Seksualiteit in de bijbel

Wat vertelt de Bijbel ons over seksualiteit? Wat zou jouw antwoord zijn als een jongere je hiernaar vraagt?

Seksualiteit hoort thuis binnen het huwelijk, wachten tot je getrouwd bent dus.’
‘Nou, de Bijbel zegt wel veel over seksualiteit, maar je moet het wel zien binnen die cultuur en tijd, dus dat kan ik je niet kort uitleggen’
‘Goeie vraag, ik kan je eigenlijk alleen maar negatieve verhalen uit de Bijbel vertellen als het gaat over seksualiteit: verkrachtingen, vreemdgaan, uithuwelijken…’
‘Lees Hooglied maar eens, dan weet je hoe God denkt over seksualiteit’
‘God heeft seksualiteit bedacht en Hij wil dat we ervan genieten. ‘
‘Ik weet eigenlijk niet wat er in de Bijbel staat over seksualiteit’

leidraad
Als je met jongeren in de kerk gaat praten over seksualiteit is het belangrijk dat je zelf weet wat de bijbel er over zegt. Als je met God wilt leven, mag de Bijbel de leidraad voor dat leven zijn. Vormt de Bijbel voor jou ook een leidraad als het gaat om seksualiteit? Kun je jouw overtuiging met betrekking tot seksualiteit onderbouwen met Gods woorden uit de Bijbel?
Het kan zijn dat je de meeste teksten die gaan over seksualiteit wel kent. Genesis 2:24 is zo’n bekende tekst:‘Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt’. Of Hooglied 8:4 ‘Wek de liefde niet, laat haar niet ontwaken voordat zij het wil.’ Maar de praktijk is dat het niet zoveel zin heeft om jongeren met losse teksten om de oren te slaan.

Belangrijker is dat je kunt vertellen welke boodschap uit al die teksten naar voren komt. Wat is Gods boodschap over seksualiteit als je al die teksten op een rijtje zet? En kun je die boodschap ook in het licht zetten van dé blijde boodschap: dat we gered zijn, voor eeuwig in vrijheid mogen leven, dankzij Jezus die de zonde en de dood overwon en dat Gods Geest ons wil helpen om te leven zoals we bedoeld zijn? En is het vervolgens dan ook zichtbaar in jouw leven dat die woorden van God ook daadwerkelijk jouw manier van leven bepalen, en ben je eerlijk over de strijd die het jou kost om naar Gods spelregels te leven?

Ik heb zelf gemerkt dat overtuigingen kunnen groeien en in je hart gaan zitten door steeds weer Gods woorden te herlezen en te overdenken. Voor jongeren is de taal van de Bijbel soms ontoegankelijk en te abstract. Maar als ze zien dat de woorden van God voor jou van betekenis zijn en doorwerken in je manier van leven, dan kun je ze toch helpen om Gods woorden eigen te maken.

God woorden over seksualiteit
Wat zijn Gods woorden over seksualiteit dan?
Allereerst heeft God seksualiteit bedacht (Gen 1:26-28) en maakt Hij de mens naar Zijn evenbeeld als een relationeel wezen die anderen nodig heeft (Gen 2:18). Hij schept de mens mannelijk en vrouwelijk zodat ze elkaar kunnen aanvullen en helpen.
God moedigt seksualiteit ook aan: ‘Weest vruchtbaar en wordt talrijk’ en koppelt dat aan een liefdesrelatie, een verbond tussen twee mensen : Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. (Gen 2:24). In deze tekst zie je drie stappen: 1. Losmaken 2. Hechten (letterlijk: aan elkaar plakken) 3. Eén lichaam worden. Dit laatste betekent seksuele gemeenschap, maar ook totale overgave. Man en vrouw gaan samen één leven leiden.
Maar seksualiteit is er niet alleen voor de voortplanting. Het boek Hooglied laat zien hoe goed en mooi seksualiteit kan zijn, het is een ode aan de liefde. Lees eens achter elkaar de volgende teksten uit Hooglied en sta stil bij wat het met je doet.

  • Hooglied 1:2-3,
  • Hooglied 2:3,
  • Hooglied 4:1-7,
  • Hooglied 7: 7-10.

Zou je dit ook met de jongeren uit je gemeente kunnen lezen?
Naast het genieten van seksualiteit zien we in Hooglied ook dat het gaat om een stel dat op elkaar wacht. Hooglied 8: 4 Wek de liefde niet, laat haar niet ontwaken voordat zij het wil. Er is dus een periode van elkaar leren kennen en ontdekken voordat er daadwerkelijk sprake is van seksuele gemeenschap. Maar dat betekent niet dat er geen seksuele relatie is! Die seksuele relatie groeit vanaf de eerste verliefdheid. Belangrijk om te bespreken met jongeren!

Eén centrale lijn
bijbelhuwelijkIn het Nieuwe Testament vinden we de lijn van losmaken-hechten-één worden weer terug . Jezus noemt deze tekst letterlijk in Mattheus 19: 4-6. Paulus beschrijft in 1 Kor. 7: 1-6 hoe de seksuele omgang tussen een getrouwde man en vrouw hoort te zijn, in dit gedeelte valt vooral de gelijkwaardigheid en het gevende binnen de seksualiteit op. Niet alleen met jongeren praten over seksualiteit voor het huwelijk, maar ook binnen het huwelijk.
In de Bijbel zien we één centrale lijn. God zet seksualiteit in een veilig kader, het kader van het huwelijk. Zodat man en vrouw optimaal van seksualiteit kunnen genieten. Het is Gods bedoeling om twee één te laten zijn en om te zorgen voor steeds weer nieuwe generaties.
We lezen in de Bijbel ook over de kwetsbaarheid van seksualiteit. En de negativiteit en verwoesting die de zonde en de duivel kunnen aanrichten, juist op het gebied van seks. Daarom heeft God spelregels bedacht voor een seksuele relatie tussen man en vrouw. Niet om ons het moeilijk te maken, maar om ons te beschermen. Het lijkt misschien alsof God hierin veel te veel van ons vraagt, maar God belooft ons zelf dat als we ons laten leiden door Zijn Geest dat we dan gericht zullen zijn op wat God wil.  In Romeinen 8: 4b-9b staat:

Ons leven wordt immers niet langer beheerst door onze eigen natuur, maar door de Geest. Wie zich door zijn eigen natuur laat leiden is gericht op wat hij zelf wil, maar wie zich laat leiden door de Geest is gericht op wat de Geest wil. Wat onze eigen natuur wil brengt de dood, maar wat de Geest wil brengt leven en vrede. Onze eigen wil staat vijandig tegenover God, want hij onderwerpt zich niet aan zijn wet en is daar ook niet toe in staat. Wie zich door zijn eigen wil laat leiden, kan God niet behagen. Maar u leeft niet zo. U laat u leiden door de Geest, want de Geest van God woont in u.

Nog één ding
In gesprek over seks met jongeren gaat het natuurlijk niet alleen over geslachtsgemeenschap (voor of binnen het huwelijk). Het gaat ook over identiteit, homoseksualiteit, zelfbevrediging, porno en verliefd zijn. Tenminste, ik hoop dat het gesprek ook daar over gaat. En ik hoop dat ook daarin de Bijbel leidraad mag zijn. Veiligheid, bescherming, kwetsbaarheid, zonde, genieten van elkaar, duivel, elkaar aanvullen, trouw, liefde zijn allemaal begrippen die in de Bijbel verbonden worden met seksualiteit. Praat met elkaar als jeugdleiders, catecheten en ouders over hoe je die begrippen kunt toepassen op al die thema’s die passen bij het gesprek over seks.  Ik bid dat Gods woorden een stevige basis mogen zijn onder elk gesprek met jongeren over seksualiteit.

Dit blog is geschreven door Hanna van Ommen-Dijk. Zij is freelancer voor het Centrum

Seks in de kerk

seksIn onze vorige twee blogs in de serie ‘in gesprek over seks: ‘Reflectie nav avond in Rotterdam‘ & ‘Hoe in gesprek over seksualiteit in het jeugdwerk?‘ hebben we geschreven over waarom en hoe we met jongeren over seksualiteit kunnen praten. Omdat het een onderwerp is wat (bijna) elk levend wezen betreft, en zeker elk lid van je gemeente, is het de afweging waard om het breder te trekken dan alleen als gespreksonderwerp in het jongerenwerk.

Tijdens de regioavond in Assen op 9 oktober werd het advies gegeven om het thema niet als een los thema te zien, maar in te bedden in het geheel van het gemeentewerk. Maar hoe kan het thema ‘over de tong’ gaan en door de ‘gedachten van de gemeente’ gaan op een zuivere en veilige manier? Dat is best lastig. In deze blog wil ik aan de hand van 3 vragen proberen een aantal tips te geven.

Wat wil je met het thema in de gemeente?

Als in de gemeente nagedacht en gesproken gaat worden over relaties en seksualiteit, gaat dit iedereen aan in de gemeente. Het is een thema wat jong en oud raakt in het heden, maar ook vanuit het eigen persoonlijke verleden. Het kan onderlinge verbondenheid brengen, maar ook verwijdering. Juist omdat het zo’n persoonlijk thema is.

Het is dan belangrijk om een helder doel te formuleren (wat wil je bereiken?). Het maakt nogal een verschil wanneer je er naar toe wilt werken als je wilt dat jongeren (en ouderen) samenwonen gaan afkeuren of dat je gaat spreken over de waarde van Gods bedoeling met het huwelijk. Of dat je gewoon met elkaar in gesprek wil gaan.

Zowel een gemeentelid als jongerenwerker, kerkelijk werker, predikant of catechesecommissielid kan hiervoor het initiatief nemen. Zorg altijd voor een breder draagvlak. Dat voorkomt dat het een te persoonlijk thema en door één persoon aangedreven thema is.

Waarom is een gemeenteproject of –traject belangrijk?

Tijdens de regioavond werd de vraag gesteld naar het lezen van het boek Hooglied. Wanneer komt dit voorbij aan de gezinstafel? Of in een kerkdienst? De oren worden meestal wel gespitst door de jongeren (en zeker ook de ouderen).

Een gemeenteproject of –traject is belangrijk om te voorkomen dat het een éénmalige activiteit is of een persoonlijk initiatief.  En iedereen is er gemeente-breed mee bezig (van jong tot oud). Er kunnen  verbindingen ontstaan tussen gezin, kerk en andere sociale netwerken. Jongeren gaan misschien via hun sociale (digitale) netwerk meningen uitwisselen.

Van bijv. Hooglied kun je een breder project maken. Want dit wijze boek kan opnieuw ontdekt worden. En dan eerst de Bijbel (weer) open doen en met elkaar zoeken wat richtinggevende teksten zijn voor je persoonlijke levensstijl. Maar ook delen welke (persoonlijke) vragen je hebt bij dit thema. Dat kan herkenning en verbondenheid teweeg brengen in de gemeente. In verschillende methoden en met verschillende middelen (zie weblog 2) heb je voldoende handreikingen hiervoor beschikbaar. Wat wil je precies bereiken en in hoeverre kun je dat ook scherp formuleren bij dit thema?

Op welke niveaus of doelgroepen wil je je richten?

Mijn laatste beantwoording gaat in op het belang van de gemeente-brede aanpak van een thema als ‘in gesprek over seks’. Tijdens een aantal gemeenteprojecten is mij duidelijk geworden, dat je verschillende doelgroepen (ieder met eigen perspectieven) een activiteit of traject moet bieden. Daarvoor zijn er verschillende handreikingen ook te lezen op www.ingesprekoverseks.nl. Ga je met een project aan de slag, is het belangrijk om te beginnen met de theologische en Bijbelse borging van het onderwerp. Als seksualiteit een deel is van je identiteit, en dat is het, dan mogen we eerst weten dat we geliefde kinderen van God zijn. Dat betekent concreet ook dat God de seksualiteit als deel van dat geliefd zijn geborgd heeft binnen het huwelijk. Om de verantwoording van de theologische lijnen in de gemeente een plek te geven, kan dit nooit zonder een preken(serie) en de samenwerking met de predikant. Het beste is om daar mee te beginnen!

Maar er zijn meer doelgroepen te benoemen. De route van de doelgroep is ook de mogelijke route qua aanpak van het gemeenteproject.  Maar je kan als gemeente ook een eigen opbouw in doelgroepen kiezen.

  1. Totale gemeente: De Bijbel gaat open bij Genesis en Hooglied, want God gaf niet voor niets de bescherming van seksualiteit. Hij wil daarover Zijn woorden doorgeven aan Zijn geliefde kinderen in de kerk.
  2. Kerkenraad: Draag het thema vanuit de motivatie als geestelijke leiders de gemeente in. En bezin welke deelthema’s het pastoraat in de gemeente raken (bijv. homoseksualiteit)? Ga op een open manier en in een veilige geborgde sfeer het gesprek hierover aan met elkaar.
  3. Jongerenwerkers (jeugdleiding en catechese): Denk eerst na over je eigen beleving en ervaring bij het onderwerp, deel dit met vertrouwelingen voor je er met de jongeren mee aan de het werk gaat.
  4. Jongeren: Formeer veilige groepen (vooral jongens en meisjes apart) en geef ruimte om samen met hun vragen hun de Bijbelse antwoorden te laten zoeken. Juist met de jongerenwerkers in de kerk, mag je vanuit de relatie die je met jongeren hebt, hen begeleiden met de Bijbel in je hand of op je mobiel! Lach en geniet!
  5. Kinderen en ouders: Formeer gesprekskringen afhankelijk van de leeftijdsgroepen van de kinderen en jongeren. Laat ouders zelf gespreksmateriaal opzoeken en inbrengen.

Juist met een thema als seksualiteit ontdekken we hoe we Gods genade nodig hebben. Ieder voor zich weet dat als geliefd kind van God. God gaf seksualiteit om van te genieten en als er schade is in je leven, mag je juist bij Hem terugkomen. Elke keer weer, want Gods genade is groot!

——————————
Centrum Dienstverlening Gereformeerde Kerken biedt aan om een gemeenteproject over het thema ‘seksualiteit en relaties’ mee te helpen organiseren en inhoud te geven. Sommige programmaonderdelen kunnen worden begeleid door een trainer/adviseur van Centrum Dienstverlening en andere onderdelen van dit project kunnen in eigen beheer worden uitgevoerd. Het format van het gemeenteproject kan daarnaast ook gebruikt worden als voorbeeld om zelfstandig een eigen project uit te voeren in de gemeente. Het project volgt twee sporen:

  • een spoor van het inhoudelijke gesprek over seksualiteit en relaties, gezien vanuit de Bijbel en met aandacht voor de huidige context van gemeente. Daarnaast wordt gelet op de ontwikkelingen in de samenleving.
  • en spoor van het proces waarbij het Centrum Dienstverlening de ondersteuning kan bieden.

Na een intakegesprek wordt een projectvoorstel gedaan in aansluiting op de vragen en de situatie vanuit in de gemeente.

Hoe in gesprek over seksualiteit in het jeugdwerk?

In het vorige blog heb ik een impressie gegeven van de eerste regioavond in Rotterdam. Naar aanleiding van de bijeenkomsten in Rotterdam en Ede wil ik met dit blog wat meer de praktijk van het jeugdwerk in duiken. Want dat je dit onderwerp ter sprake wilt brengen dat is 1 ding, maar hóe je dat vervolgens doet dat is een 2e!

Doelgroep

Het scheelt nogal met welke doelgroep je dit onderwerp wilt bespreken. Wanneer je bijvoorbeeld in gesprek gaat met jongeren van 12 á 13 jaar (en je komt door het gegiechel of juist de enorme stilte heen!) dan zal je een volledig ander gesprek hebben dan met jongeren van 18 jaar die hun eerste, tweede of derde verkering net achter de rug hebben.  Daar waar seksualiteit voor de puber nog redelijk buiten zichzelf lijkt te liggen, zijn vragen rondom seksuele identiteit en het maken van keuzes daar in aan de orde van de dag voor jongeren en (jong)volwassenen.
Maar niet alleen de levensfase bepaald het gesprek maar ook of je met jongens of met meiden in gesprek bent.
Voor een jongen die net zijn eerste natte droom heeft gehad is het duidelijk dat hij een seksueel wezen is. Veel jongens zullen gaan experimenteren met bijvoorbeeld masturberen maar wanneer er verder geen woorden aan gegeven worden liggen schaamte en/of weinig zelfbeheersing op de loer.
Bij meiden ligt dit vaak weer anders, waar de seksuele identiteit vaak echt nog volledig moet ontluiken. Hierbij kunnen meiden in relaties ook sterk op zoek zijn naar bevestiging, wat sneller kan leiden tot het overgaan van grenzen ten aanzien van hun seksualiteit.
Wanneer je dan ook met dit onderwerp aan de slag wilt op jeugdvereniging en of catechisatie is het goed om eerst voor jezelf te overwegen om jongens en meiden apart te ontmoeten hierover. Het heeft dan wel de voorkeur om meiden met vrouwen in gesprek te laten gaan, en jongens met mannen.

Jeugdvereniging materiaal

Youth for Christ heeft samen met het Centrum een werkmap beschikbaar gesteld met diverse jeugdvereniging-programma’s voor de jonge jeugd (12-15). Hierin vind je ook aparte onderdelen terug voor jongens of meiden.
Naast programma’s voor de jongeren zit er ook een programma in voor de jeugdleider. In het vorige blog  heb ik al het één en ander geschreven over het belang van eerst zelf het gesprek over seksualiteit voeren voordat je er met je jongeren over begint.
Ook de HGJB (Hervormd Gereformeerde Jongeren Bond) heeft verschillende materialen die te gebruiken zijn op Jeugdvereniging. Zij hebben losse themaprogramma’s  die je kunt gebruiken bij de jonge jeugd en ander materiaal voor de oudere jeugd.
Een ander boekje die je op jeugdvereniging voor 12-16 kunt gebruiken is “Het grote verschil”. Dit is geen werkboek, maar een klein leesboekje over de verschillen tussen jongens en meiden. Het is een heel leuk vormgegeven en praktisch boekje die zich er voor leent om uitgedeeld te worden aan de jongeren. Dit zou bijvoorbeeld een mooi cadeautje kunnen zijn als afsluiting op de gebruikte materialen van het Centrum of de HGJB.
In de sfeer van cadeautjes is dit boekje “Het huwelijk” een geschikte versie voor de wat oudere jeugd. Het biedt voldoende gesprekstof. Wil je met de oudere jeugd toch liever dit onderwerp bespreken aan de hand van een programma dan raad ik je het programma van Denkstof aan. Aan de hand van een filmpje en een programma kun je zo met je jongeren in gesprek.
Wil je toch graag nog wat beter zijn voorbereid als jeugdleider dan kun je voor circa 5,- een handleiding voor jeugdleiders downloaden op vrijeliefde.nl

Catechese

Het materiaal van Denkstof kun je ook goed als basis gebruiken voor een catecheseavond over dit onderwerp. Dit geldt ook voor het eerder genoemde boekje “Het huwelijk”. Voor de wat oudere jeugd is er vaak wel het één en ander verwerkt in de gewone catechesemethode, maar bovenstaand materiaal is erg goed te gebruiken als aanvulling daarop.
Voor de jongere jeugd, 14 á 15 jaar, is er een speciale catechesemethode ontwikkeld “IK wil jou!”. Met de online verkrijgbare handleiding kun je hier als catecheet goed mee uit de voeten.

Een ander boek dat ik hier graag nog wil noemen is het boek “Hot issues” van Esther Kaper. Het boek biedt geen programma maar biedt wel zowel voor de jeugdleider als voor de jongeren heel veel (openhartige) informatie over seks en seksualiteit. Met een beetje een creatieve jeugdleider of catecheet zou je hier nog wel eens een heel mooi en boeiend programma mee kunnen maken!

In gesprek over seks! Reflectie nav avond in Rotterdam incl presentatie

Wanneer we met jongeren willen spreken over seks en seksualiteit zullen we eerst moeten beginnen bij wie God is, wat Jezus voor ons heeft gedaan en hoe Hij in ons aan het werk wil zijn om ons meer en meer op Hem te laten lijken. Jezus wil dat wij Zijn volgelingen zijn. Dat betekent niet dat we onrealistische verwachtingen van ons zelf hebben maar oprecht willen zoeken naar hoe we ons leven het best vorm kunnen geven in Zijn voetstappen. Gelukkig hoeven we dat niet op eigen houtje te doen (wat een frustratie levert dát op!) maar geeft God Zijn Geest om in ons en door ons te werken. Gisterenavond (dinsdag 25 september), was de eerste van de drie regioavonden over ‘In gesprek over seks met jongeren‘ die het Centrum organiseert. In dit blog vind je o.a. de powerpoint van deze avond.

Bekend verhaal!?

God geeft veel handreikingen in Zijn woord, hoe we ons leven vorm kunnen geven. Ook ten aanzien van seks en seksualiteit. Na de regioavonden zal hier een artikel over geplaatst worden in de bibliotheek van onze website. Interessant is dat een aantal deelnemers van deze avond aangaven het jammer te vinden dat hier veel tijd aan werd besteed. Het is een bekend verhaal, niet nieuw.
Toch merken wij dat er, ook onder ouders, jeugdleiders en catecheten, het best nog wel eens lastig gevonden wordt hoe hier woorden aan te geven. We weten wel dat God seks voor het huwelijk verbiedt, of althans dat dat een opvatting is van veel gereformeerde christenen, maar om dit te staven aan de hand van de bijbel is niet voor iedereen even makkelijk en/of voor de hand liggend.
Aan de hand van een aantal bijbelteksten die je terug vindt in de powerpoint hebben we uiteengezet hoe God geslachtsgemeenschap bedoeld heeft voor binnen het verbond van het huwelijk. Dat hiermee niet alles gezegd is werd ook duidelijk in de gesprekken die volgden;

  • Want hoe zit het dan met porno-gebruik en zelfbevrediging?
  • Hoe helpen we jongeren hun plek te vinden in de rol die zij hebben van man of vrouw?
  • En, is de bijbel eigenlijk nog wel een aansprekend boek voor de jongeren van nu?

Het is makkelijk(er) om te vervallen in citaten uit de bijbel. Maar, hoe zien jongeren dit terug in het leven van hun ‘opvoeders’? Gesteld werd dat er identificatiefiguren nodig zijn die hier ook open over durven praten, met de bijbel in de hand. De bijbel is dan wel een boek van ruim tweeduizend jaar geleden maar dat dit nog steeds een richtingwijzer is in het leven van christenen, dat mogen jongeren ook terug zien in het leven van volwassen mede-christenen. Hoe heb jij als jeugdleider je weg gevonden in hoe je ook in je seksualiteit Christus kunt dienen? Heb jij als ouder je kind opgevoed in de wetenschap dat God van je houdt, je geliefd bent en je zo ook (helemaal) van je zelf mag houden?

Belangrijk in de discussie over seksualiteit van het bespreken van een onderwerp als seksualiteit is Romeinen 8: Leven door de Geest. Een avond als deze onderstreept het belang om vanuit dit oogpunt te spreken met jongeren over seksualiteit.

Hieronder een samenvatting van de presentatie van de eerste avond in Rotterdam

Handreikingen

Het Centrum heeft een aantal methoden ontwikkelend en of beschikbaar gesteld voor kerken om hierover in gesprek te gaan met jongeren. Terecht werd de opmerking gemaakt of dit gesprek wellicht niet eerst gevoerd moeten worden met de catecheet en/of de jeugdleider. Seks en seksualiteit bespreken met anderen is enorm kwetsbaar, want het gaat direct over jezelf en over je eigen identiteit. En je identiteit bepaald hoe je seks en seksualiteit ziet en kwalificeert. Het is dan ook goed om daar eerst met mede jeugdleiders of ouders over te spreken. Over hoe jij als opvoeder of begeleider je weg daar in gezocht hebt/zoekt met God. Pas daarna kun je het gesprek met de jongere voeren.

In de catechesemethode ‘IK wil jou’ en de jeugdverenigingmethode ‘In gesprek over seks’ vind je hiervoor dan ook handreikingen, om dit gesprek als jeugdleiders/catecheten eerst te voeren. Voor ouders kun je deze hier downloaden.

Na de volgende, op donderdag 4 oktober in Ede, volgt er een nieuw blog over hoe je als jeugdleider en/of catecheet seks en seksualiteit bespreek kunt maken binnen jouw jeugdgroep.