Donderdag 6 april hebben de buitenlandse afgevaardigden samen met de generale synodeleden, de samenroepende kerk van Meppel avondmaal gevierd. Prachtig. Het riep bij mij de vraag op hoe christenen op het zuidelijk halfrond Pasen ervaren. Bij ons is de band met het voorjaar helder, maar daar begint de herfst.

Pasen en het seizoen

Ook in de Bijbel is er voor de oudtestamentische feesten de band met de seizoenen. God verbindt de natuurlijke momenten van een agrarische samenleving met de viering van Zijn heil. De viering van de uittocht uit Egypte werd verbonden met het feest van de eerstelingen. En het grote feest van de voltooiing van de oogst aan het eind van het jaar met de verwachting van het grote feest aan het eind van de tijden.
Ons Kerstfeest valt wel in de cyclus van het kerkelijk jaar, maar staat los van de cyclus in de Bijbel. ‘Midden in de winternacht ging de hemel open’ is vrome fantasie, voor de situering van het wonder in de winter.
Voor ons Pasen en Pinksteren is er een duidelijke verwijzing naar de loop van de seizoenen op het noordelijke halfrond. Het Loofhuttenfeest vieren we nog niet: de vervulling daarvan verwachten we.

Paasgebruiken

Ook in de paasgebruiken in Nederland komt de verbinding met de lente naar voren: eieren eten, desnoods van chocola, paastakken, vrolijke bloemen, veel geel als de kleur van het voorjaar, noem maar op. Daaraan kun je ook merken dat onze omgeving niet die van het oude Israël is: van graanoogst is nog geen sprake: het zaaien is net achter de rug; het is de tijd van wachten op de groei.
Het is vast helemaal niet moeilijk om de heidense achtergrond te laten zien van die paasgebruiken. Ze geven wel allemaal iets weer van de blijdschap om het nieuwe leven die bij Pasen hoort: het evangelie krijgt zijn eigen betekenis in een cultuur die in april nog geen eerstelingen kent. Tot in de meest centrale boodschap van het evangelie toe speelt de eigen context een rol. Hoort dat niet bij het geweldige van het evangelie van Pasen dat het over heel de wereld zijn uitwerking heeft! Je hoeft niet op het noordelijk halfrond te wonen om geraakt te worden door de boodschap van Christus’ opstanding.

Christus hoofd van de kosmos

Dat vraagt om nadere uitwerking. Daarvoor gebruik ik twee verhalen. Het eerste gaat over Abraham Kuyper. Die zat in zijn beginperiode als predikant in zijn studeerkamer en keek naar buiten. Hij zag de schoonheid van het voorjaar, zag de mensen aan het werk, vol goede moed en hij kon dat niet bij elkaar brengen: de uitbundigheid van het een en de ingetogenheid van Goede Vrijdag dat streed met elkaar, volgens hem. Later zou hij algemene en bijzondere genade pol naast elkaar plaatsen.
Het andere verhaal is van de Vlaamse schrijver Hubert Lampo, uit zijn boek ‘De komst van Joachim Stiller’. Dat is een mysterieus figuur die een boek lang de hoofdpersoon van streek maakt. Aan het einde van het boek zullen ze elkaar ontmoeten, maar ook dan gaat het niet door: Stiller verongelukt en ligt met zijn handen uitgestrekt als de gekruisigde op de grond. De hoofdpersoon kijkt omhoog naar de wolken en beseft dat de wereld doorgaat en dat dit alles te maken heeft met de dood van Stiller.
Ik ben me ervan bewust dat ik in de beste hermeneutische traditie mijn eigen betekenis hecht aan de woorden van Lampo. Ik las die woorden toen ik begin twintig was als gereformeerde jongen. Maar mijn ogen gingen open voor de kosmische betekenis van Christus. (Lampo, die verzeild raakte in alternatieve ideeën als de Da Vinci Code zou zich in zijn graf omdraaien bij dit gebruik van zijn woorden.) Christus gaf zijn leven niet alleen voor mijn zonden maar Zijn werk is de garantie voor het bestaan van deze wereld. Dat kun je uiteraard ook vinden in de Bijbel zelf: denk bijvoorbeeld aan Kolossenzen 1

De seizoenen en Christus

Denk van daaruit eens terug aan de belofte na de zondvloed: de seizoenen zullen zich blijven afwisselen zolang de wereld bestaat. Een voorbeeld van Gods lankmoedigheid, waarin Hij de mensen de gelegenheid biedt om Hem te zoeken. Dus, als je een stapje terug doet, is ook het begin van de herfst of het ijs op het water te danken aan Christus die gekomen is alle dingen met zich te verzoenen en die na Zijn opstanding aan het werk gegaan is om de hele wereld terug te brengen onder Zijn heerschappij.

Afsluiting

Ik begon dit artikel met een vraag: hoe zouden christenen op het zuidelijk halfrond aankijken tegen onze verbinding van Pasen en voorjaar. Daar weet ik nog steeds geen antwoord op. Voor mijzelf was het bewustzijn van hun aanwezigheid aanleiding om daar verder over na te denken: alle seizoenen spreken van de majesteit van de opgestane Heer. En ze laten iets zien van de tijd die God zichzelf geeft om Zijn werk af te maken.
Tegelijk zit er een prikkel in: laat de lieve kuikentjes van het voorjaar je gedachten bepalen bij het vernieuwende werk van Christus, als je even verder denkt gaat het om het wereldomvattende werk van Hem in noord en zuid. Als Hij Zijn leven gaf om de kosmos te redden, is een beetje inzet voor onze leefwereld vanzelfsprekend. Het is voor Hem geen wegwerpwereld. Hoe zit dat voor ons? Uitgangspunt bij dit alles is het besef dat God in het oude Israël de seizoenen gebruikte om Zijn heilsdaden te laten oplichten en verwachtingen op te roepen. Het evangelie wordt concreet in ons leven.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 15 april 2017. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18