Gefeliciteerd! Je bent catecheet!! Zo begint het ‘Handboek voor catecheten’. Ook al worden de meeste jongeren niet meteen enthousiast van het woordje catechisatie, voor de catecheet geldt dat je mag gaan bijdragen aan hun geloofsgroei. Je wilt dat jouw jongeren groeien in geloof, kennis en in de relatie met God. Dit kan tot heel wat uitdagingen leiden. Heb je wel een goede match met de groep? Wat zijn jouw doelen voor de catechese? Wat is hun behoefte? De vragen komen op je af. In dit overzichte- lijke en duidelijk ingedeelde handboek worden dan ook veel vragen behandeld.

Het handboek is ingedeeld in drie delen en enkele bijlagen.

De catecheet
Wat moet je kunnen? Wat zijn je drijfveren? Wat neem je van jezelf mee in de lessen? Hoe wil jij dat jongeren jou zien? In het eerste deel zijn praktische opdrachten toegevoegd als verwerking om daar achter te komen. Hoe kun je reflecteren en je verder ontwikkelen als catecheet, binnen een team en de kerkelijke gemeente. Hoe ben je echt en authentiek, geloof je het zelf? God gebruikt gewone mensen, de Bijbel staat er vol mee. Mozes de driftkikker, Salomo de vrouwenversierder, Petrus de ADHD-er. Je hoeft dus geen supergelovige te zijn om catechese te geven, maar op welke manier investeer jij in je geloof en ontvang jij inspiratie? Met deze vragen word je aan het werk gezet door de bijbehorende verwerkingsopdrachten.

De catechisant
Het tweede deel geeft veel informatie over jongeren tussen de 12 en de 18 jaar. Welke invloed heeft het puberbrein? Welke ontwikkeling maken ze door? Vragen die aan de orde komen, zijn: wat is hun leefwereld, hun jongerencultuur en hoe maak je ze enthousiast, betrokken en krijg je hun aandacht? Veel kerken verwachten dat jongeren zich aanpassen aan de cultuur van de kerk. Jezus zocht de mensen op op de plekken waar zij waren. De verwerkingsopdrachten zetten je aan het werk en geven bruikbare informatie om aansluiting te zoeken, te stappen in hun cultuur en te groeien in contact met jongeren. In dit deel staan ook concrete tips en tools voor het omgaan met tienerzorgen/geheimen, twijfel, autisme en ADHD.

De catechese
In het derde deel worden veel vragen behandeld over leren. Op welke manieren leren tieners en wat moeten ze leren? Hoe bouw je een les op? Handige schema’s in de bijlage helpen concreet om lessen voor te bereiden en om te gaan met verschillende leerstijlen en keuzes te maken in doelstellingen. Wat zijn hun behoeften en hoe stem je daarop af? Pas als jongeren echt contact hebben met elkaar en de catecheet en delen wat ze vinden, denken en voelen vindt de echte ontmoeting plaats. De basisvoorwaarden voor echte ontmoeting met jongeren worden duidelijk beschreven met praktische tips om te groeien in contact met jongeren. Duidelijke tools worden gegeven om een goed gesprek op gang te brengen of te verdiepen. Dit deel biedt handige tips om om te gaan met niveauverschillen. Hoe lees je met tieners de Bijbel? Vormen om met hen de Bijbel te lezen en te bidden staan in de bijlagen. Er is ook aandacht voor de rol van ouders en gemeente.

Bijlagen
De bijlagen staan vol handige, praktische handreikingen met invulschema’s voor lesopbouw, intervisie, zelfreflectie. Verder werkvormen, thema’s, literatuur en media- tips, een overzicht van bestaande catechesemethodes en meer waarmee je in de praktijk aan het werk kunt. Daarnaast staan er tips in voor de omgang met bijzondere doelgroepen als mensen met beperkingen (lichamelijk en verstandelijk).

Auteurs
Het handboek is geschreven door mensen met veel ervaring, kennis en liefde voor het jeugdwerk in de kerken. De auteurs hebben een interkerkelijke achtergrond, onder andere vanuit de Hervormd gereformeerde jeugdbond (HGJB), Jeugdorganisatie protestantse kerk (JOP) en het centrum dienstverlening gereformeerde kerken (sinds 1 september opgegaan in het Praktijkcentrum). De liefde voor de jeugd is voelbaar aanwezig in dit boek en werkt aanstekelijk. Het resultaat is een inspirerend boek met veel praktijkvoorbeelden.

Completer
Dit handboek is verschenen in een reeks praktische handboeken van ‘Werken in de kerk’. Zoals te verwachten is, heeft het ‘Handboek voor catecheten’ overlap met andere handboeken. Zoals bidden met tieners in het ‘Handboek voor jeugdleiders’. Maar het ’Hand- boek voor catecheten’ gaat duidelijk dieper als het gaat om vormen en manieren van leren. Het is completer, omdat het breder kijkt dan alleen leren in de catechese. Wanneer ik het vergelijk met het ‘Handboek voor jeugdleiders’, dan mis ik de cd. De cd gaat in circa zestig minuten beknopt door de inhoud van de hoofdstukken heen. Deze cd dient als naslagwerk waardoor ik de enorme hoeveelheid informatie weer opfris en word geprikkeld om mij te verdiepen. Een site met aanvullingen en updates, waarop je kunt inloggen als je het boek hebt gekocht, lijkt mij een mooie aanvulling.

Kortom: werken met jongeren kan moeilijk en lastig zijn, maar ook heel inspirerend, reflecterend en verfrissend. Werken met jongeren is een uitdaging, dat blijft staan, maar met dit handboek kun je uit de voeten. Het is een musthave voor iedereen die meer wil halen uit zijn catecheselessen.

Jenny Dekker-Vreugdenhil werkt freelance bij het Praktijkcentrum, heeft veel ervaring met catechese geven en is medeauteur van ‘Verbeter jezelf als catecheet’.