“Ik kom op dit punt als rijke westerling niet veel verder dan dat we hier ook de broodkapjes en de kliekjes eten”.

Aldus zaterdag 24 mei een veehouder naar aanleiding van de berichtgeving in het Nederlands Dagblad over de Michamonitor 2014. Daarover berichtte de krant eerder. De conclusie uit het onderzoek was dat goed beheer van de schepping nota bene onder christenen niet meer leeft dan onder niet-christenen. De berichtgeving spitste zich toe op het concrete gedrag. Dat gaat dan over afval scheiden, liever op de fiets gaan, bewust duurzame producten kopen enz. De Michamonitor gaat echter over veel meer. De conclusie was wel dat sociale rechtvaardigheid sterker onder christenen leeft dan rechtvaardigheid ten opzichte van de schepping.

Versmalling
Laten we even nadenken over de uitspraak van die veehouder. Die is eigenlijk heel bijzonder. Tientallen koeien staan onder zijn beheer. Daarbij een flink aantal hectares grasland die op zich weer ruimte bieden aan tal van andere, wilde dieren. Er valt op zijn gebied heel wat water dat op een goede en schone manier gebruikt moet worden. Nog even afgezien van de discussie over biologische tegenover reguliere landbouw, zou een veehouder in de omgang met de schepping, heel concreet in zijn bedrijfsvoering, niet veel verder komen dan de kliekjes en de kapjes? (Er zijn overigens mensen die de kapjes het lekkerste van het brood vinden…) “Een rechtvaardige zorgt goed voor zijn vee, een goddeloze is alleen maar wreed.”, Spreuken 12: 10. Dat gaat over goede zorg voor de dieren. De Statenvertaling verwijst naar Deuteronomium 25: 4: je mag een dorsende os niet muilbanden. Dat Paulus in 1 Korinte 9: 9 een voor ons onnavolgbare sprong maakt van de os naar de voorganger in de gemeente wil nog niet zeggen dat de in dat vers uitgesproken zorg voor de dieren die je gebruikt onder het nieuwe testament niet meer belangrijk zou zijn.

Waar het mij om gaat: een breed opgezet onderzoek naar de motivatie van christenen om zorgvuldig om te gaan met de wereld waarin we leven, wordt in de berichtgeving zomaar versmald tot de min of meer pikante punten over concrete levensstijl. Natuurlijk doet een krant dat. En het komt ook tegemoet aan de wens van veel mensen om concrete punten voor je gedrag. Maar het roept ook weer vragen op. Neem die fiets. Prima om als het even kan naar je werk te fietsen. En nog gezond ook, als je niet in de uitlaatgassen van anderen fietst. Maar je moet heel wat fietsen om het weekendje Londen per vliegtuig te compenseren. De keuzes die je maakt, staan in een breder verband.

Bouwen en bewaren
Misschien wordt het daarom tijd om het oude begrip cultuurmandaat weer op te poetsen. Dat staat tegenwoordig in een kwade reuk, omdat er wel eens van gemaakt is dat je uit de aarde moet halen wat erin zit. Goed bedoeld: ga maar ontdekken wat God voor ons verborgen heeft in zijn schepping. Maar voor je het weet, belandt je dan in een exploitatie van onze leefomgeving die deze uitput en de door de ene generatie veroorzaakte problemen doorschuift naar de volgende. Daarvoor is het begrip duurzaamheid bedacht, om ons bewust te maken van de verantwoordelijkheid tegenover komende generaties.

Een andere kant van de vroegere aandacht voor het cultuurmandaat is misschien wel geweest dat die te weinig rekening houdt met de verwoestende werking van de zonde in deze wereld. Er kan een soort activisme onder schuilgaan, waarin wij de wereld wel eens voor God terug zullen winnen. Maar goed dat we op dit punt bescheidener geworden zijn.

Toch zal er in die oude term ook de verantwoordelijkheid voor de schepping opgesloten. En geeft die ook de kans voor een behoorlijke portie nuchterheid. De aarde waarop wij leven is niet een godin als moeder aarde, die je te vriend moet houden als Astarte onder de Kanaänieten van vroeger, maar die aarde is uit Gods handen voortgekomen. Geschapen, net als wijzelf. Dat leidt tot een ontspannen omgang ermee

Hemelvaart
Als dit artikel verschijnt, heeft de kerk net de hemelvaart van Christus herdacht. Hij, de mens Jezus Christus, heeft plaatsgenomen aan de rechterhand van God. In de brief aan de Colossenzen schrijft Paulus daarover. Hij heeft het dan over het concrete punt dat terecht veel aandacht heeft: vrede door het bloed van zijn kruis. En hij zegt dan dat dit betekenis heeft voor heel de schepping. Ik citeer Colossenzen 1; 19,20 : in hem heeft heel de volheid willen wonen 20 en door hem en voor hem alles met zich willen verzoenen, alles op aarde en alles in de hemel, door vrede te brengen met zijn bloed aan het kruis. Juist het offer van Jezus zorgt ervoor dat deze wereld blijft bestaan. God heeft grote plannen daarmee. Eind vorige week kwam ik de vraag tegen: jullie hebben het over de nieuwe aarde. Maar we gaan toch naar de hemel? Dat is stap 1, inderdaad. Maar stap 2 is dat Jezus terugkomt om deze aarde te vernieuwen. Wie ook maar iets beseft van de grootsheid van Christus werk op dit moment, de weidse betekenis daarvan, kan niet langer onzorgvuldig met deze aarde omgaan. Ook daarvoor heeft Hij zijn bloed gestort. Elk nieuw seizoen spreekt van de trouw van de Heer.

Daar komt dan nog eens bij dat volgens Paulus in Romeinen 8 de hele schepping in barensnood is, in afwachting van het openbaar worden van Gods kinderen. In de scheve toestanden en de zinloosheid van alles zie je de gevolgen van ons afwijken als mensen.

Waar ging het om? Als je even nadenkt over Gods werk en je eigen werk vind je de motivatie die je nodig hebt om concrete keuzes te maken in je omgang met Gods schepping. Dat bevrijdt je van het fragmentarische dat die keuzes anders zomaar kunnen hebben en zet alles in hun verband. En het laat zien dat inzet voor recht tussen mensen onderling en inzet voor de schepping elkaar niet beconcurreren maar aanvullen. Juist voor die mentaliteitsverandering zet het Michanetwerk zich in.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 31 mei 2014. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18