In de week van Sinterklaas was het in het nieuws: de rigide hantering van de regels door het UWV, een uitvoeringsinstantie die de regels van de overheid uitvoert.  De ombudsman heeft er een rapport over uitgebracht, met schrijnende voorbeelden.  Daarna is de toepassing van de regels over fraude voorlopig opgeschort. Dit voorbeeld laat zien dat we in Nederland een spanning kunnen ervaren tussen wat we met elkaar aanvoelen als recht enerzijds en de uitvoering en toepassing van de regels anderzijds. Geen wonder dat er dan een allergie ontstaat voor regels. Dat treft ook de kerk. Daarin gelden ook een aantal regels, onderlinge afspraken, die voor een deel teruggaan op de Bijbel en voor een ander deel op gezond verstand.

En gezien van een andere kant  komt het recht in een kwade reuk te staan. Dat lijkt buigbaar en de vraag wat recht is, lijkt afhankelijk van wie het mag toepassen. Je kunt er alle kanten mee op. Dat kerk en recht iets met elkaar hebben, wordt dan moeilijk aan te voelen. In dit artikel gaat het erom dat we beseffen dat zonder recht de kerk niet kan bestaan. Dit artikeltje gaat niet over de concrete regels, maar over de basis die daar onder ligt.

Verlossing en recht

Denk even aan de inzet van Jesaja. We lezen in hoofdstuk 1: 27

Sion zal verlost worden door recht en wie zich bekeert door gerechtigheid. Jesaja 1: 27

Als je het hele hoofdstuk leest, gaat het erom dat Gods volk de weg terugvindt naar het recht van de Heer. Er is toekomst als de mensen zich bekeren en rechtvaardig worden. Dat was het probleem geworden, dat er een grote kloof was gekomen tussen arm en rijk en dat het recht struikelde op de straten. Als je de wetten van Mozes leest, kom je onder de indruk van de manier waarop die bescherming boden aan de rechtelozen en de mensen zonder beschermers. Dat was in het vergeetboek geraakt: waar eerst recht heerste en gerechtigheid woonde, daar huizen nu moordenaars, vers 21. Als Sion dan verlost zal worden door recht, dan moeten mensen de weg terugvinden naar de toepassing van Gods rechtvaardige regels, zodat de vorsten niet langer schurken zijn.

Tegelijk, in het geheel van de boodschap van Jesaja, besef je dat het om meer gaat dan om een politiek-burgerlijke ommekeer. De enige die recht kan brengen is het kind dat geboren zal worden, is God die een nieuw begin maakt in Immanuël. Het is uiteindelijk God zelf die Sion door recht zal verlossen. Van mensen valt het niet te verwachten. Het is het bijzondere van de weken voor de herdenking van Christus’  geboorte dat je daaraan mag denken. In het tweede en derde gedeelte van Jesaja wordt dit breed uitgewerkt. Je kunt daarbij bijvoorbeeld denken aan Jesaja 59: 17:

Hij gordde het harnas van de gerechtigheid aan en zette de helm van de redding op zijn hoofd.

Het gaat te ver om dit breed uit te werken; duidelijk is dat onze verlossing alles met recht te maken heeft. Gods recht. De laatste tijd vestigt onder andere Tom Wright er terecht de aandacht op dat verlossing ook andere aspecten heeft, maar dit neemt niet weg dat gerechtigheid van God en mensen ook de kern van de verlossing raakt. Recht is geen categorie die wezensvreemd is aan de kerk: het is de bodem van haar bestaan.

Betekenis voor de kerk

Dan is er voor de gemeente van de Heer ook alles aan gelegen om dat in praktijk te brengen. Juist voor de goede verhoudingen. En voor de bescherming van de zwakke. Natuurlijk ben je daar niet dagelijks mee bezig, evenmin als een gelukkig getrouwd stel de bepalingen voor het huwelijk uit het Burgerlijk Wetboek ingelijst heeft. Maar het vormt wel de onderstroom in de omgang met elkaar.

Zijn er dan geen valkuilen? Uiteraard wel, net als buiten de kerk. Dat ook kerkmensen daar wel eens invallen, kan kerkrecht een slechte naam bezorgen. Het is bijvoorbeeld bijna een automatisme om als je het niet met een beslissing eens bent, na te gaan of de procedure wel zuiver doorlopen is. Dan kan het verworden tot een spelletje, hoe ernstig de betrokkenen het ook menen. Soms kun je ook mensen ontmoeten die het gevoel hebben dat ze vermalen worden tussen de kerkrechtelijke regels. Dan gaat er iets mis. Onze redding komt van God die rechtvaardig en barmhartig tegelijk is, zonder dat het ene afbreuk doet aan het andere. Laat dat een indicatie zijn voor de toepassing van de regels binnen de kerk.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 12 december 2014. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18