Het gebeurt niet vaak dat een westerling een droom opbiecht. Als het al gedaan wordt, wordt er onmiddellijk een verklaring voor gezocht. De nare dag, het glaasje wijn of een schokkende gebeurtenis zal er debet aan zijn geweest. Er moet een redelijke verklaring voor zijn.

Als we echter de wereld van oosterse mensen binnentreden, in hun thuisland of hier in Nederland, krijgen we meestal al gauw te maken met verhalen over wonderen en dromen. Hun leefwereld staat dicht bij de bijbelse leef- en denkwereld, waarin dromen en wonderen ook veelvuldig voorkomen en zeer betekenisvol zijn. Veel westerse christenen weten daar niet goed raad mee.

Rechtstreeks aangeraakt door God
Bij moslims die christen zijn geworden (MBB’s, Muslim Background Believers) is een droomervaring één van de belangrijkste redenen om los te komen van de islam en Jezus te volgen. Bijna allen getuigen ervan dat God zelf rechtstreeks, op een bijzondere en indringende wijze tot hen sprak door een droom, visioen of wonder. Niet een sluitende redenering bracht hen tot de overtuiging van de waarheid van het evangelie, maar onbegrijpelijke en onverklaarbare gebeurtenissen.

Jean-Marie Gaudeul schrijft: ‘Ex-moslims kan het leven op allerlei manieren zuur gemaakt worden. Ze zullen er op worden aangevallen dat ze verraad plegen aan de moslimgemeenschap en afgevallen zijn van de ware, logische en meest zuivere godsdienst, dat ze een geloof zijn gaan aanhangen dat allerlei dwaze redeneringen heeft. Zij kunnen zich verweren en op die beschuldigingen ingaan, maar overtuigen zal het hun moslimse broeders niet. De enige toereikende reden voor hen is, dat God zelf hun riep door (of in) een droom of hun overtuigde van de waarheid van het evangelie door een wonder.’ (Called from Islam to Christ. Why Muslims become Christians)

Het gaat om de boodschap van het evangelie, maar deze komt in eerste instantie tot hen op non-verbale en niet-rationele wijze. Uit de verhalen van MBB’s blijkt vaak dat zij een droom hebben gehad (zie getuigenissen op www.isaruhallah.nl), waarin zij Jezus zagen die hun nodigde tot hem te komen. Anderen hebben de bevrijding van neerdrukkende machten of boze geesten ervaren of werden door een wonder genezen. God greep rechtstreeks in en openbaarde zich op deze wijze in hun leven.

De rol van christenen
Verdieping01Daarmee is niet gezegd dat de rol van christenen gering is. Integendeel. Onderzoeken onder MBB’s wijzen uit dat de omgang met en de leefwijze van christenen, zelfs het meest eruit springen bij hun beweegredenen om christen te worden. De houding van de volgelingen van Jezus, hun liefde en hun nabijheid bij alle vragen en strijd betekenen veel. Ook hoe christenen onderling met elkaar omgaan. De fellowship in een samenkomst kan MBB’s diep raken, evenals de liederen en muziek. En de preek? Ja, ook door de preek kan men aangesproken en geraakt zijn. Het verbale is zelfs van groot belang. We moeten daar veel aandacht aan ­geven, opdat het geloof van de nieuwkomer geworteld raakt en niet gebaseerd is op gevoelens en ervaringen alleen. Het is goed te beseffen dat de impact van preken en bijbelstudies meestal vooraf wordt gegaan door of verweven is met wonder(baar)lijke dingen die men beleeft.
Waar het gaat om een direct aangesproken worden door het woord van het evangelie zonder omgang met christenen, kunnen we denken aan het lezen van een Bijbel(gedeelte) of christelijk boek, een tv-programma, film of radioboodschap (in de eigen taal), het bezoeken van een christelijke internetsite, etc. Dit geldt in het bijzonder voor jonge moslims die meer dan ouderen zijn losgekomen van de cultuur en tradities van het land van herkomst. Hun leefwereld zal steeds meer met die van autochtone jongeren overeenkomen. Maar ook dan kan het zijn dat ze met de boodschap van het evangelie in aanraking komen via vrienden die hun meenemen naar een gospelconcert of door sport- en spelactiviteiten van een kerk in hun wijk

Verschillende werelden
Moslims die christen worden maken veel mee. Zij hebben veel tegenstand te overwinnen en veel te ontdekken van het nieuwe in het christelijke geloof. De wereld waarin zij terecht komen verschilt sterk van de islamitische leefwereld waar zij uit komen. Hun leven werd in veel gevallen gestempeld door een volkse islam (met allerlei vormen van bijgeloof) meer dan door de officiële (orthodoxe) islam. In de Koran zijn slechts enkele vermeldingen van droomgezichten. In de hadieth (tradities van Mohammed) komen ze veel meer voor. Vooral in het volksgeloof spelen dromen een grote rol. Een Syrische ex-moslim vertelde dat zijn moeder altijd een Arabisch boek met droomuitleggingen op haar nachtkastje had liggen. Er is een keur van boeken op dit terrein. Opvallend is dat Gods Geest werkzaam is in die wereld en ingaat in die cultuur met de boodschap van redding en genade.

Het kan er wonderlijk aan toe gaan
Veel Nederlanders denken stilletjes: ‘wat een fantast’ als een (ex-)moslim vertelt over een bijzonder wonder of een droom waarin Jezus verscheen. Ook al is er meer openheid gekomen voor bovennatuurlijke zaken (boeiend en interessant), veruit de meesten in onze samenleving hebben weinig oog voor wonderen en zoeken alles te verklaren. Dromen worden het liefst geanalyseerd en teruggebracht tot psychische processen. In de Bijbel kun je er niet omheen dat God sprak door dromen en visioenen en christenen doen er verstandig aan er rekening mee te houden dat God dat nog doet, in het bijzonder onder mensen uit een cultuur die daar gevoelig voor is.

In 1 Tessalonicenzen 1 lezen we dat de evangelieprediking van Paulus ‘niet slechts in woorden kwam, maar ook in kracht en in de heilige Geest en in grote volheid’. Het is die kracht die moslims overtuigt van de waarheid. Een droom of wonder kan het begin van een zoektocht zijn, een duw in de rug als ze onderweg zijn, een ervaring waardoor ze met meer gezag antwoord kunnen geven op vragen van moslimse familie of vrienden. Vaak blijkt het ook een gebeurtenis die continu in herinnering blijft en helpt om staande te blijven in het nieuwe geloof.

Verstand in een plastic zak
Een MBB merkte eens op dat Nederlandse christenen ‘hun verstand in een plastic zak hebben’. Hij zag hun altijd naar bijeenkomsten komen met boeken in een tasje. ‘Zij redeneren en theologiseren graag.’ Westerlingen hebben een leescultuur en leren vooral door te lezen. Zij organiseren cursussen en zetten hele programma’s op. Oosterlingen zijn dat niet of minder gewend. Zij leren vooral door mondelinge overleveringen met verhalen in persoonlijke ontmoetingen. Ook het openstaan voor bovennatuurlijke ontmoetingen en boodschappen hoort daarbij.
Deze verschillen onder ogen zien en bespreken is positief. Het kan ontdekkend en ontnuchterend zijn. Positiever wordt het als het tevens gaat om een verrijking over en weer, de ene cultuur niet verheffen boven de andere, niet elkaars cultuur afwijzen maar het goede daarin zoeken en daarop voortbouwen.

Geesten onderscheiden
Liggen er dan geen gevaren uit de oosterse, volks-islamitische cultuur op de loer? Kan bijgeloof niet gemakkelijk terugkeren in een ‘christelijk jasje’? Zijn de verhalen soms niet te fantastisch, belust als men is op sensatie?
Natuurlijk moeten we waakzaam zijn en proberen de geesten te onderscheiden. Er kan bijgeloof in het spel zijn, men kan zich dingen inbeelden, men kan zelfs op het terrein van het occulte komen.
Een belangrijke toetssteen voor dromen is, dat ze niet indruisen tegen Gods openbaring in de Bijbel en dat ze rust en vrede brengen. Ook mogen er wel alarmbellen gaan rinkelen als de verhalen worden aangedikt en de persoon zichzelf centraal stelt, puur om aandacht te trekken.

Toetsing en ook een open houding zijn belangrijk. Vaak merk je: hier heeft de persoon Jezus mogen ontmoeten en door Hem God leren kennen. Hij of zij heeft een verlangen om Jezus beter te leren kennen en te groeien in geloof. Er kunnen dan deuren opengaan voor meer onderwijs.

—–

Herman Takken is stafmedewerker van Evangelie & Moslims te Amersfoort

Aanbevolen literatuur

  • Herman Takken. 2008. Welkom thuis. Pastorale zorg voor christenen met een moslimachtergrond (met name hoofdstuk 2), Amsterdam: Buijten en Schipperheijn
  • Herman Takken en Niek Tramper (red.). 2002. Vreemde Gasten. Dromen en wonderen in het contact van christenen met moslim. Zoetermeer: Boekencentrum.
The following two tabs change content below.

Anko Oussoren

Adviseur op Praktijkcentrum
Is sociaal, geïnteresseerd in mensen en heeft zich vooral de laatste jaren ingezet voor jongeren binnen en buiten de kerk. Zijn passie ligt bij het jeugdwerk en het missionair gemeente-zijn. Hij heeft het verlangen om gemeenten toe te rusten vanuit de liefde van God. Mail naar Anko