Ouderling en oudste, mag je dat worden of wil je dat worden? Deze vraag bevat al twee veronderstellingen, nl. een houding van het mogen ontvangen van vertrouwen van de gemeente en een houding van het bewust zelf kiezen. Het zijn vragen die bij de roeping als ouderling scherp kunnen spelen.

Maar hoe geef ik het werk als ouderling praktisch vorm? Met de verschijning van Het handboek voor ouderlingen en oudsten kunnen daar antwoorden op worden gevonden. Peter van de Kamp heeft als (eind)redacteur samen met Ad Heystek, Willem van der Horst en Sake Stoppels een handboek samengesteld in de serie Werken in de kerk van uitgeverij Buijten & Schipperheijn. Het is een beknopt en overzichtelijk handboek, dat ondersteunt bij het vele vrijwillige werk als ouderling of oudste.
Het handboek start met de basis van het ambt en het profiel van de ouderlingen/oudsten in de kerk, waarna je in het tweede deel wordt meegenomen in de bezigheden vanuit het geestelijk leider zijn in de gemeente. Het derde deel in het handboek richt zich op de pastorale praktijk van gesprekken voeren, bidden, conflicthantering en confrontatie met levensvragen en problemen. Mooi vind ik ook de aandacht voor het aanwezig zijn op hoogtijdagen als een bruiloft en andere life events! Het handboek sluit af met een persoonlijke brief van een oudere ouderling aan een jongere ouderling. Eigenlijk zou elke nieuwe ouderling zo’n dergelijke brief moeten krijgen als hij start met zijn werk. Ik vind het een aanrader voor ouderlingen om zo te kunnen starten en een appèl te krijgen om jezelf te blijven in je werk. Zo eindigt het boek zeer persoonlijk.
In deze recensie wil ik een paar mooie elementen uit het boek naar voren halen. Met als doel om juist een stimulans door te geven voor het waardevolle werk van deze mannen en vrouwen in de kerk.

Profilering
Het boek begint met het principe, dat de ouderling als geestelijk leider van de kerk voorop loopt en de kerk op koers van Gods koninkrijk houdt. In de lijn van het Bijbelboek Titus ben je Gods zaakwaarnemer en je bent daarin teamspeler. De profilering van de ouderling wordt geschetst op basis van de brieven van Paulus aan Titus en Timoteüs. Ze worden zo concreet mogelijk vertaald naar de huidige praktijk. Met eigenschappen als geestelijk volwassen en stabiel zijn, een thuissituatie op orde hebben, een goede reputatie en leidinggevende capaciteiten hebben, een teamspeler zijn.
Aan het slot van elk hoofdstuk staan indringende vragen die je samen kunt bespreken binnen de kerkenraad. Het lijkt me goed om de vragen als ‘weet je van andere leiders dat ze niet voldoen aan die eigenschappen’ en ‘hoe ga je daarmee om’? te gaan bespreken. Stel elkaar binnen de setting van de raad vragen om moeiten in het werk en onzekerheid over je profilering samen scherp te maken.

Geestelijk leidinggeven
Dit vond ik een mooi hoofdstuk. Vanuit het positieve wordt benaderd dat je gangmaker mag zijn en een scherp beeld hebt van de geestelijke situatie van de gemeente. Dat vraagt om reflectie ook naar jezelf toe als ouderling. ‘Geestelijk leidinggeven gaat door jezelf heen. Het raakt je en vormt je en je bent er mee bezig in je eigen leven door in je eigen leven God centraal te stellen’. Dat vraagt waakzaamheid en fris blijven. ‘Dat is niet alleen goed voor anderen zorgen, maar ook voor jezelf’. En dan komt een van de mooiste zinnen in het handboek: ‘Een oudste moet net zo zorgzaam voor de gemeente zijn als de barmhartige Samaritaan het voor de gewonde reiziger is’. Kijken naar je gemeenteleden als gewonde reizigers maakt je houding als ouderling dienstbaar en zorgzaam. Door zo te kijken en te doen naar je gemeente als ouderling en naar jezelf, geef je een mooie eigenschap door. Want de gemeente van Christus is een gebutst en beschadigd lichaam: niet ideaal maar mooi geworden door Zijn verlosser!

Omgaan met de predikant
In het handboek is een apart hoofdstuk gewijd aan de ondersteuning en begeleiding van de predikant. Vooral het gedeelte over kritiek geven is een apart punt in het ondersteunen van de predikant. Hoe uit je kritiek, reactief of proactief? De omgang als ouderling met de predikant vraagt om een structurele en gereguleerde aanpak. Dus niet alleen de regelmatige preekbespreking in de raad , maar ook voortgangsgesprekken waarin ruimte is voor welbevinden, samenwerking met de raad enz. Een lijst van aandachtspunten voor een voortgangsgesprek wordt in het handboek mooi omschreven, met daarbij ook oog voor specifieke ondersteuning. Dan is de predikant echt onderdeel van het team!

Naslagwerk of praktisch handboek?
Elke ouderling zou dit ‘naslagwerk’ vooral moeten gebruiken als een praktisch handboek. Op een kerkenraadsvergadering roept een collega dat er visie moet komen voor en met de gemeente. Jouw ervaringen m.b.t. visievorming in het bedrijfsleven zijn niet zo positief en nu beginnen ze er in de kerk ook nog over. En dan lees je in het handboek juist de 8 valkuilen. Dat helpt je om na te denken waar je allergie vandaan komt. En je leest ook in dit praktische handboek dat het om God gaat. Weet waartoe je geroepen bent als ouderling of oudste!

The following two tabs change content below.

Hetty Pullen

Adviseur op Praktijkcentrum
Is doelgericht bezig met jongerenwerk, catechese en mensen met beperkingen in de kerkelijke gemeente. Houdt van processen met mensen in de kerk en houdt van groei en bloei, niet in de laatste plaats in haar tuin. Is vaak kartrekker in processen en door haar daadkracht en ervaring onmisbaar in de organisatie. En voor de freelancers van het Praktijkcentrum een vast aanspreekpunt. mail naar Hetty