In de eerste week van september konden we de beelden van de zwervende Arameeërs niet meer ontwijken: Syrische vluchtelingen die met gevaar voor hun leven een hopeloze bestaan in hun geboorteland achter zich lieten en proberen Europa te bereiken. En dan vooral Duitsland. De beelden van het verdronken jongetje Aylan riepen veel emoties op. En terecht. En die emoties  zetten zich gelijk om in daden: er is voor een ontelbaar aantal jongetjes en meisjes aan knuffels aangeboden. Mensen denken serieus na over de oproep om zelf een vluchteling in huis te nemen. Over barmhartigheid gesproken. Dat woord gaat over het hebben van een ruim hart. Tegelijk waren er ook andere emoties. Van angst voor ons hachje. Voor wat we binnenhalen met het toelaten van al die vluchtelingen. Terreur? Ontwrichting van de toch al wankele economie? Goed om daar kort over na te denken.

Bezitten als niet bezitten
Wie de Bijbel een beetje kent, weet dat de titel van dit stukje een zinspeling is op een gedeelte daaruit. U vindt het in Deuteronomium 26. Niet populair in deze tijd waarin ook Christenen in hun verrassing over de bevrijding van de vloek van de wet ook de wet zelf weggooien. Maar wel heel indringend. Israël staat op het punt het beloofde  land in te trekken en het te veroveren op de Kanaänieten. Ze komen van de woestijn in een land vloeiende van melk en honing. Alles ligt voor ze klaar. Huizen, akkers, noem maar op. In heel het boek klinkt de waarschuwing dat ze dan niet moeten denken: dat hebben wij even mooi voor elkaar gemaakt. En een van de dingen die God daarbij aandraagt is de wet op de eerstelingen. De eerste opbrengst, bijvoorbeeld van het koren op het land. Daarvan moesten ze het beste aan de HEER offeren. Daarbij schreef de HEER een gebed voor: mijn vader was een zwervende Arameeër… En zelf hebben we als vreemdeling in Egypte geleefd, jarenlang. God herinnert ze aan hun oorsprong. Abraham verliet zijn familie in Aram (Syrië) en ging zwerven door Palestina. De zonen van Jacob namen hun toevlucht in Egypte. Bij het voorgeschreven gebed hoort ook de erkenning van Gods ontferming over hen. Hij heeft geluisterd naar hun hulpgeroep.

Concreet betekent dit dan ook, een aantal verzen verderop, dat vervloekt is onder andere hij die het recht van vreemdeling, wees en weduwe schendt.

Was deze belijdenis alleen bedoeld voor de eerste keer dat het volk Israël het land binnentrok? Dat is de indruk die je krijgt uit  het hoofdstuk. Maar het zet wel de toon voor alle eeuwen daarna. Bezitten als niet bezitten, zou Paulus later zeggen. Want de HEER heeft grote plannen.

Vreemdeling
Terwijl de letterlijke vreemdelingen heftige emoties oproepen, positief zowel als negatief, is het opvallend dat steeds meer christenen iets hebben met een pelgrimage. Een reis als vreemdeling naar een bepaald doel. Dat hoeft niet altijd de kathedraal van Santiago te zijn (wel klassiek). Dat doe je, hoop ik, niet omdat je op zoek bent naar een nieuwe toeristische ervaring, maar vanuit het besef dat je geestelijk gezien een vreemdeling bent in je eigen land,. Nederlander met alle burgerrechten van dien en tegelijk burger van het koninkrijk van God. Vandaar dat het Nieuwe Testament vaak benoemt dat wij vreemdelingen zijn. Paulus, met al zijn voorrechten als Romeins staatsburger, wijst daarop in Filippenzen 3 bijvoorbeeld. Petrus werkt het zelfs thematisch uit. De zwervende Arameeër van het Oude Testament komt op die manier terug in ons eigen leven. Maar dan herinnert de vreemdeling in onze  samenleving ons aan onze eigen positie als christenen in deze wereld. En dan zouden de heftige emoties van angst en afkeer wel eens een signaal kunnen zijn dat we ons teveel hier thuis zijn gaan voelen. Natuurlijk spreek ik hiermee geen oordeel uit over wie deze emoties laat merken, maar ik nodig wel uit tot enige zelfbeproeving.

Nuchterheid
Emoties zijn voor veel mensen wat verdacht. Je moet je er niet door laten leiden. En daarom bedekken we ze onder een laag van redeneringen, al dan niet gebaseerd op feiten. Het lijkt dan alsof we het hoofd koel houden, maar het is soms niet meer dan een dekmantel. Toch is het goed die emoties het volle pond te geven. Dat doet God ook. Die handelt vanuit barmhartigheid en bewogenheid met een wereld in nood. Zie Jesaja 59 in vergelijking met de bekende tekst Johannes 3: 16.

Natuurlijk ga je daarna nadenken over wat het beste is. Neem de oproep om vluchtelingen in huis te nemen. In NRC-next kwam gelijk een interview met mensen die daarmee veel ervaring al hebben. En die riepen op om daar wel even heel goed over na te denken. Weet je zeker dat dit voor jou een goed idee is? Er zijn daarnaast nog zoveel andere manieren om te helpen. Daar lig een kans voor diakenen om mensen te helpen hun gevoelens van barmhartigheid om te zetten in zinnige hulp. Godzijdank geeft het internet, en vooral facebook, veel voorbeelden van dergelijke acties.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 12 september. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Jan Kuiper

Onderzoeker op Praktijkcentrum
Als eindredacteur verantwoordelijk voor artikelen voor werkers in de kerk. Wil hiermee een brug slaan van de bijbel naar de praktijk. Brengt hiervoor zijn ervaring als predikant in en zijn ervaring in projectmanagement. Heeft graag zicht op het grotere geheel. Schrijft het kerkelijk jaaroverzicht voor Handboek Gereformeerde Kerken. Mail of bel (038) 42 555 18