De eerste adventskaars is weer aangestoken en kerken bereiden zich voor op de herdenking van de geboorte van de Heiland. Tegelijk staan de kranten vol van terreuracties en dito dreigingen. Aan de hand van een paar citaten wil ik nadenken over de verhouding tussen beide.

Wacht maar?
Het eerste citaat komt uit een ‘preek van de leek’. De preek is gehouden door Farah Karimi, algemeen directeur van ontwikkelingsorganisatie Oxfam-Novib. Een samenvatting stond in het Nederlands Dagblad van 24 november. Zij is Islamitisch opgevoed. In de preek haalt ze Psalm 72 aan, versie Huub Oosterhuis: ‘Er zou van Godswege een koning, een koning komen – een koning! Om orde te stellen op zaken.’ Haar reactie: ‘Ik geloof niet in een koning die van Godswege komt en orde op zaken stelt. ‘ Want dat leidt maar tot wachten, tot passiviteit. Ze roept om (religieuze) leiders die ingaan op de problemen van nu.
En dat is wat in ieder geval naar voren kwam op het congres van de ChristenUnie eerder dit jaar, in februari. Arie Slob, toen nog fractievoorzitter, wees op de ‘Psalmnorm’ voor overheden: Psalm 72. Die roept niet op tot alleen wachten op de grote koning, maar stimuleert om hier en nu je in te zetten voor gerechtigheid op de wereld. Tegelijk besef je dan de voorlopigheid van je inzet. Het wordt pas goed als de grote koning echt komt. Ook daarover gaat advent: toekomstverwachting. Vanuit het besef van de realiteit vandaag. Hoe kijk je tegen die realiteit aan?

De kern van de oorlog
“Als je gelooft dat je verdorven bent, is er geen enkele hoop. Als je gelooft dat je een goede creatie bent, ga je daarmee overeenkomstig leven.” Dat zegt William Paul Young, auteur van de inmiddels internationale bestseller ‘Eva’. Het is een citaat uit een interview op CIP. Daar sta je dan weer als gereformeerde die in de catechismus leert dat je inderdaad verdorven bent. Young stelt dat God je als puur ziet. Prachtig. Maar is dat alleen omdat je zijn creatie bent of ziet Hij je puur omdat Hij Christus in je ziet? Het boek heb ik nog niet gelezen, maar in het artikel gaat Young daar niet op in.
En dat is nu net waar het in de geboorte van Christus wel om gaat. Hij werd geboren uit de maagd Maria om met zijn onschuld de schuld waarin ik geboren ben te bedekken. Daarom zet ik tegenover zijn citaat een ander, uit de jaren negentig, van de cd Contrast, van Wim Bevelander: ‘De kern van de oorlog die zit niet in het atoom, maar in de koppen van de mensen die geloven in een droom. De droom dat eens het goede overwint en dat we ’t zelf wel kunnen redden zonder Kerst en zonder kind. ‘ Inzicht in de ware aard van de mensen, inclusief mijzelf, en vertrouwen op dat kind horen bij elkaar.

De strijd van Zwagerman
Stevo Akkerman, vrijgemaakt opgevoed, stuurde via Twitter een citaat door uit en gedicht van Joost Zwagerman: ‘de schepping is al tijden door God in de steek gelaten, bestaat niet meer, hooguit nog hier.’ Met een link naar een artikel in het dagblad Trouw over de nagelaten gedichten van Zwagerman, de schrijver die eerder dit jaar zelfmoord pleegde. Gedichten waarin het gaat over zijn strijd met God. Een kant van de schrijver die tot nu toe niet zo bekend was. Ik weet niet of Zwagerman het erom deed, maar dit citaat herinnert mij aan Psalm 77: ‘Vergeet God genadig te zijn, verbergt zijn ontferming zich achter zijn toorn’. De dichter Asaf voelt de afstand tussen God en hemzelf. Waar is de Heer? Zwagermans worsteling is er een van alle tijden. De klacht van Asaf van ruim tweeëneenhalf duizend jaar oud is die van mensen van nu. Vind je bij God wel gehoor? Met dit verschil dat Asaf zich te binnen gaat brengen wie God ook als weer was. In een abrupte overgang in de psalm, zo abrupt dat men wel verondersteld heeft dat het eigenlijk twee psalmen zijn. Maar juist in die abruptheid wordt duidelijk dat het in het leven van een gelovige niet hoeft te rijmen.
Asaf zingt dan over de daden van de Heer, in de uittocht uit Egypte bijvoorbeeld. Wij kunnen daarbij bedenken dat God verder gegaan is, met als hoogtepunt zijn verlossingsdaden in Christus. De psalm eindigt dan met een verwijzing naar Gods voetstappen in het zand bij de zee, die echter allang verdwenen zijn. Geloof is tot vandaag een gevecht met de vragen die je hebt als mens en het antwoord dat God geeft.

Kerst anders
‘Laat de draaiboeken dit jaar maar voor wat ze zijn. Schuif de knutselspullen van de club opzij en ga in op wat er echt leeft in de harten van onze tienjarigen. Stop met zinloze discussies in de kerk en laat onze jongeren zien waar het echt om draait. Laten we onze angsten bij die Ene brengen die de wereld in zijn handen draagt. Als wij het niet doen, wie doet het dan’. Aldus Saskia de Graaf in het Nederlands Dagblad van 28 november. Ik lees dat als een oproep om op een zinnige manier kerst te vieren. Niet als ontsnapping uit de werkelijkheid, een zoete droom, maar in het besef dat God de nood van deze wereld zag en daarom zijn Zoon stuurde. Luther heeft dat bezongen:’ Toen zag God in de eeuwigheid mijn mateloze ellende en haastte zich, te rechter tijd, mij, arme, hulp te zenden’, (Liedboek 1973 402) .En we zien dat die Zoon die geboren wordt als kwetsbaar mens en zijn leven eindigt aan het kruis. Omdat Gods kracht in zwakheid openbaar wordt. Pas daarna volgt de opstanding.
Alle reden om juist in onze turbulente tijden kerst te vieren. Het enige antwoord op het woeden van de wereld ligt in dat zwakke kind. Maar het zwakke van God is sterker dan mensen.

Dit artikel is gepubliceerd in de GEREFORMEERDE KERKBODE van Groningen, Fryslan en Drenthe van 5 december. Voor abonnementen of informatie: Stuur een mail naar kerkbode@scholma.nl

The following two tabs change content below.

Anko Oussoren

Adviseur op Praktijkcentrum
Is sociaal, geïnteresseerd in mensen en heeft zich vooral de laatste jaren ingezet voor jongeren binnen en buiten de kerk. Zijn passie ligt bij het jeugdwerk en het missionair gemeente-zijn. Hij heeft het verlangen om gemeenten toe te rusten vanuit de liefde van God. Mail naar Anko